Book review: Κίνητρο Χ -Stefan Ahnhem

Book review:  Κίνητρο Χ -Stefan Ahnhem

Το «Κίνητρο Χ» είναι το τέταρτο βιβλίο του Stefan Ahnhem με ήρωα τον αστυνομικό Φάμπιαν Ρισκ και τους συναδέλφους του στο αστυνομικό τμήμα του Χέλσινμποργκ.

Η αστυνομία έρχεται αντιμέτωπη με ταυτόχρονα, φαινομενικά ασύνδετα μεταξύ τους εγκλήματα, που όμως απαιτούν όλη την ενεργητικότητα του Ρισκ και της υπόλοιπης ομάδας: Ένα εντεκάχρονο αγόρι από τη Συρία βρίσκει φρικτό θάνατο στο υπόγειο της πολυκατοικίας όπου διαμένει. Ένας καταυλισμός προσφύγων γίνεται στόχος βανδαλισμών. Άνθρωποι που δεν έχουν τίποτα κοινό μεταξύ τους βρίσκουν τραγικό θάνατο, χωρίς να υπάρχει κανένα εμφανές κίνητρο. Η ξενοφοβία προς τους μετανάστες οδηγεί στην άνθιση ενός ακροδεξιού εθνικιστικού κόμματος, που δείχνει να εμπλέκεται στις πράξεις βίας κατά των μεταναστών. Η αστυνομία προσπαθεί να διαχειριστεί όπως μπορεί τα πολλαπλά μέτωπα, όμως η κατάσταση είναι έκρυθμη και η ένταση συνεχώς αυξάνεται.

Την ίδια στιγμή, ο Φάμπιαν Ρισκ βρίσκεται σε άδεια, αφού η κόρη του μόλις έχει αναρρώσει από τον σοβαρό τραυματισμό της, και υποτίθεται πως περνάει τον χρόνο του προσπαθώντας να επιλύσει τα προβλήματα με την οικογένειά του. Όμως, δεν κάνει μονάχα αυτό· είναι αποφασισμένος να αποκαλύψει το σκοτεινό πρόσωπο του συνεργάτη του, Ίνκβαρ Μολάντερ, και να αποδείξει πως αυτός ευθύνεται για περισσότερους από έναν θανάτους που συνέβησαν στο παρελθόν. Η έρευνα αυτή έχει γίνει κάτι περισσότερο από προσωπικό στοίχημα για τον Ρισκ: πρέπει να αποδοθεί δικαιοσύνη και ο πραγματικός ένοχος να πληρώσει για τα εγκλήματά του. Την ίδια στιγμή, η σχέση του με τη γυναίκα του βαδίζει σε ασταθές έδαφος, ενώ με τα παιδιά του φαίνεται να είναι σε εντελώς οριακό σημείο.

Προσωπικά και επαγγελματικά προβλήματα, διλήμματα, φόβοι, διχασμοί και αμφιβολίες στοιχειώνουν τα μέλη της ομάδας, ενώ ένας μυστηριώδης άντρας νιώθει κυρίαρχος του παιχνιδιού, βασίζοντας όλες τις επόμενες κινήσεις του σε ένα περίεργο ζάρι. Τα ερωτήματα πολλά: Ποιος είναι αυτός ο άντρας; Ποιος είναι ο δολοφόνος που ευθύνεται για τους θανάτους στην πόλη του Χέλσινμποργκ; Είναι άραγε ένας ή περισσότεροι; Όλη αυτή η έκρηξη βίας υποκινείται από ρατσιστικά κίνητρα ή από κάτι άλλο; Ο Ρισκ και η ομάδα του καλούνται όχι μόνο να βρουν τις απαντήσεις και τους ενόχους, αλλά και να διατηρήσουν την ενότητά τους, ώστε να χαθεί εντελώς ο έλεγχος…

Από το πρώτο κιόλας βιβλίο του, ο Ahnhem έχει στήσει μια περίπλοκη υπόθεση, που αποκαλύπτεται με αρκετή φειδώ, κομμάτι-κομμάτι, σε κάθε νέο βιβλίο. Ταυτόχρονα, κάθε φορά τροφοδοτείται και από τις υπόλοιπες εξελίξεις. Υπάρχουν, δηλαδή, ορισμένα σκοτεινά κομμάτια που «ταλαιπωρούν» τους ήρωες, αλλά και τους αναγνώστες, μέχρι και σήμερα. Δύο από αυτά είναι η ταυτότητα του μυστηριώδους άντρα με το ζάρι και η κρυφή, «εγκληματική» ζωή του Ίνκβαρ Μολάντερ. Έχοντας φτάσει στο τέταρτο κατά σειρά βιβλίο όπου οι εξελίξεις αφορούν αυτά τα θέματα, χωρίς καμία ουσιαστική πρόοδο στη δράση, φαίνεται πως όλο αυτό κάπου αρχίζει να κουράζει. Ιδιαίτερα αν αναλογιστεί κανείς πως κάθε φορά ο συγγραφέας επιλέγει να τελειώνει το βιβλίο του σε κρίσιμο σημείο -σε μια κορύφωση, σε μια ανατροπή, σε μια αναπάντεχη εξέλιξη- και πάντα αφήνοντας ένα μεγάλο ερωτηματικό για την επόμενη μέρα να συνοδεύει τον επίλογο. Εξίσου κουραστική και μονότονη έχει καταντήσει η σχέση του Φάμπιαν Ρισκ με την οικογένειά του, η οποία μόνο προς το τέλος αυτού εδώ του βιβλίου φαίνεται να εξελίσσεται κάπως. Σε ό,τι αφορά αυτήν, έχω ελπίδες για κάτι νέο και διαφορετικό στο επόμενο. Μάλλον έχει έρθει ο καιρός να κλείσουν τα μέτωπα που παραμένουν τόσο καιρό ανοιχτά και να δημιουργηθούν καινούρια, που θα μας κρατήσουν σε αγωνία για άλλα τόσα βιβλία. Η ταλαντούχα, δαιμόνια πένα του Ahnhem σίγουρα είναι κάτι παραπάνω από ικανή να το καταφέρει αυτό.

Τα κεφάλαια του βιβλίου εναλλάσσονται κάθε λίγες σελίδες με γρήγορους ρυθμούς, δίνοντας τη δυνατότητα στον συγγραφέα να μοιράσει δίκαια τον χρόνο του σε όλα τα γεγονότα που εκτυλίσσονται στις σελίδες του, στους ήρωές του ίσες ευκαιρίες για δράση κι εξέλιξη και στην ίδια την αφήγηση τον απαραίτητο παλμό για να διατηρήσει το αναγνωστικό ενδιαφέρον αμείωτο. Ο Ρισκ και οι συνάδελφοί του όμως, εκτός από τα ζητήματα της δουλειάς, καλούνται να αντιμετωπίσουν και εκείνα που προκύπτουν στην προσωπική τους ζωή. Γιατί είναι χαρακτήρες καθημερινοί, ανθρώπινοι, ρεαλιστικοί· συνεπώς, και τα προβλήματά τους το ίδιο.

Εκτός αυτών, ο συγγραφέας θίγει και κοινωνικά θέματα που απασχολούν όχι μόνο τη χώρα του αλλά όλη την Ευρώπη, ειδικά τα τελευταία χρόνια: η ξενοφοβία, ο ρατσισμός, οι αυξημένες προσφυγικές ροές, οι ακροδεξιές αντιλήψεις αποτελούν το υλικό από το οποίο έχει πλαστεί όλη η πλοκή του βιβλίου. Το ότι παρουσιάζει πολλές και διαφορετικές εκφάνσεις τους και τα αποτελέσματα που προκαλούνται κάθε φορά, αποδεικνύει από τη μία το ταλέντο του συγγραφέα και από την άλλη το πόσο έχουν επηρεάσει όλα αυτά τη σουηδική κοινωνία σε όλους τους τομείς, αλλά και τις -πολλές φορές ακραίες- αντιδράσεις που μπορούν να δημιουργήσουν. Αν και η σκανδιναβική λογοτεχνία παρουσιάζει, στην πλειοψηφία της έστω, μια διαφορετική κοινωνία και συνήθειες που απέχουν πολύ από τις δικές μας, στο «Κίνητρο Χ» ο αναγνώστης θα αναγνωρίσει σκέψεις, λόγια, συμπεριφορές και συμβάντα οικεία, που αφορούν τον ίδιο ή τον περίγυρό του.

Παρά τα… ατέλειωτα ζητήματα που ανέφερα και πιο πάνω πως παραμένουν ανοιχτά, παρά το ότι ο αναγνώστης «αναγκάζεται» να διαβάσει και τα προηγούμενα βιβλία έτσι ώστε να αποκτήσει επαφή με τα τεκταινόμενα (και) σε αυτό, η πένα του Ahnhem είναι εκείνη που σώζει ξανά την κατάσταση, αφού δύσκολα αντιστέκεται κανείς στην πληθωρικότητα, την ευστροφία και την αστείρευτη, περίπλοκη φαντασία της.

 

Χρύσα Βασιλείου