Book review: Ο λύκος της Στάζι - David Young

Book review:  Ο λύκος της Στάζι - David Young

«Ο λύκος της Στάζι» τιτλοφορείται το δεύτερο βιβλίο του συγγραφέα David Young, που σηματοδοτεί την επιστροφή της υπολοχαγού της Αστυνομίας του Λαού, Κάριν Μίλερ, στην ενεργό δράση.

Βρισκόμαστε στην Ανατολική Γερμανία, το 1975. Έχουν περάσει λίγοι μήνες από τα γεγονότα του προηγούμενου βιβλίου· η Κάριν Μίλερ έχει μεταφερθεί από το τμήμα ανθρωποκτονιών στο εγκληματολογικό, όπου ασχολείται με μικροϋποθέσεις, ενώ ο συνεργάτης της, ο Βέρνερ Τίλσνερ, νοσηλεύεται ακόμη στο νοσοκομείο. Η Κάριν νιώθει ότι βρίσκεται σε ένα μεταίχμιο όσον αφορά τη ζωή και την καριέρα της, αναρωτώμενη αν θα πρέπει να αποδεχτεί τη νέα κατάσταση ή να εγκαταλείψει τη δουλειά της.

Τότε προκύπτει μια υπόθεση στη νεοσύστατη πόλη-πρότυπο Χάλε-Νόιστατ. Δύο δίδυμα βρέφη εξαφανίζονται και η Μίλερ καλείται να αναλάβει την υπόθεση. Το περίεργο είναι πως, για κάποιο λόγο, η έρευνα πρέπει να διεξαχθεί όσο το δυνατόν πιο διακριτικά – χωρίς ανακρίσεις, ανακοινώσεις και επιτόπια έρευνα από σπίτι σε σπίτι. Επίσημα, πρέπει να γίνει έτσι ώστε να μην ξεσπάσουν ταραχές και προκληθεί ανησυχία στους κατοίκους. Η Μίλερ όμως σκέφτεται πως υπάρχει και κάποιος άλλος λόγος για την τόση μυστικότητα.

Με την ελπίδα ότι αυτή η υπόθεση θα της επιτρέψει να γυρίσει στην παλιά της θέση, η Μίλερ παραβλέπει τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι θα πρέπει εκ νέου να συνεργαστεί με τη Στάζι και μεταβαίνει στη Χάλε-Νόιστατ, όπου γνωρίζει τους -προσωρινούς- συνεργάτες της. Όσο όμως η έρευνα προχωράει, τόσο αντιλαμβάνεται πως η νέα πόλη κρύβει πολλά μυστικά. Και όσο περισσότερα στοιχεία έρχονται στο φως, τόσο τα πράγματα περιπλέκονται και η ομάδα φτάνει συνεχώς σε αδιέξοδο. Η Μίλερ προσπαθεί να βρει τη λύση σ’ αυτόν τον περίεργο γρίφο, ενώ οι σχέσεις της με τους ανθρώπους της Στάζι, που θέλουν να έχουν τον απόλυτο έλεγχο της υπόθεσης αλλά ελέγχουν και την κάθε της κίνηση, βρίσκονται διαρκώς σε τεντωμένο σκοινί…

Το κεντρικό μοτίβο του κόσμου που έχει πλάσει ο David Young ως φόντο για τις ιστορίες του δεν αλλάζει και πολύ. Βρισκόμαστε και πάλι στην κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία, όπου ο τρόπος ζωής, σκέψης και συμπεριφοράς φαντάζει τόσο ανοίκειος στα δικά μας μάτια. Οι άνθρωποι αποκαλούν ο ένας τον άλλον «σύντροφε» και παραμένουν τυφλά πιστοί στο Κόμμα και στις προσταγές του. Οτιδήποτε ξένο θεωρείται πρόκληση και κάθε πολυτελές αντικείμενο είναι είτε απαγορευμένο είτε δακτυλοδεικτούμενο, ως επίδειξη μεγαλομανίας. Ουσιαστικά, το κράτος κρατά τους πολίτες αιχμάλωτους της ιδεολογίας του, κάνοντάς τους πλύση εγκεφάλου σχετικά με την απόλυτη υπακοή σε αυτό και απορρίπτοντας κάθε έκφραση ελεύθερης σκέψης ή πράξης.

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, λοιπόν, λειτουργούν και η Αστυνομία του Λαού, η Κρίπο και οι υπόλοιπες υπηρεσίες που εκπροσωπούν τον νόμο. Και αν οι εκπρόσωποί της καλούνται να επιβάλλουν την τάξη και να πολεμούν κάθε έγκλημα και μορφή απείθειας, πάντα υπάρχουν και οι εξαιρέσεις. Αυτό ανακαλύπτει η Μίλερ και η ομάδα της, με όχι και τόσο ευχάριστο τρόπο. Θα έρθουν στιγμές που θα βρεθούν μπροστά σε διλήμματα και θα προβληματιστούν σχετικά με την εντιμότητα και τη διαφάνεια της υπηρεσίας τους, των ανωτέρων τους και του ίδιου ακόμα του κράτους.

 Η Κάριν Μίλερ καταφέρνει ξανά να ξεχωρίσει – μια γυναίκα μέσα σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο και σε ένα επάγγελμα που καλείται συνεχώς να αποδείξει ότι αξίζει τον βαθμό της. Ενώ βάζει όλη της την ενέργεια στην υπόθεση, θεωρώντας την ως προσωπικό της στοίχημα, ταυτόχρονα καλείται να αντιμετωπίσει και τα νέα δεδομένα στην προσωπική της ζωή: τη μετακίνηση σε μια άγνωστη πόλη, τη συνεργασία της με ανθρώπους που την αμφισβητούν και θα πρέπει να κερδίσει την εμπιστοσύνη τους, την αποδοχή του οριστικού χωρισμού με τον σύζυγό της, τον δισταγμό της στην προοπτική ενός νέου δεσμού, τις μνήμες του παρελθόντος που τη στοιχειώνουν ακόμη, και τόσα άλλα… Ο συγγραφέας κατορθώνει να διατηρήσει τις ισορροπίες, έτσι ώστε τόσο η επαγγελματική όσο και η προσωπική ζωή της ηρωίδας του να εξελίσσονται συνεχώς.

Παρόλο που σε καμία περίπτωση το δεύτερο βιβλίο του Young δεν είναι τόσο συναρπαστικό όσο το πρώτο, σίγουρα αυτός έχει καταφέρει να πλάσει μια ιστορία με πολλές και διαφορετικές πτυχές, που διατηρεί το αναγνωστικό ενδιαφέρον. Άλλωστε, κάθε αστυνομική πλοκή που περιλαμβάνει εξαφάνιση ή θάνατο μικρών παιδιών είναι αυτό που αποκαλούμε «πιασάρικη». Ειδικά όταν σ’ αυτήν υπάρχει αρκετή ίντριγκα και συνεχείς εξελίξεις, όπως συμβαίνει εδώ. Αυτό όμως που δεν έχει καταφέρει εδώ ο συγγραφέας είναι να διατηρήσει το στοιχείο της ανατροπής και της έκπληξης, αφού τα γεγονότα γίνονται αντιληπτά από τον αναγνώστη προτού καν συμβούν. Όλα (ή σχεδόν όλα) είναι υπερβολικά φανερά ή εύκολα να τα μαντέψει κανείς. Δεν ξέρω αν μπορώ να το αποδώσω σε αδυναμία/απροσεξία του συγγραφέα αυτό ή αν απλά δεν τον ένοιαζε και ήθελε να εστιάσει μόνο στην εξέλιξη της πλοκής. Όμως είναι σίγουρα κάτι που αφαιρεί από την ένταση και τη δραματικότητα της αφήγησης, αφού σχεδόν την κάθε ανατροπή ο αναγνώστης την έχει ήδη μαντέψει.

Όμως και να ’χει, ο «Λύκος της Στάζι» αποτελεί μια καλόπιστη συγγραφική απόπειρα και ένα καλογραμμένο βιβλίο, που εκτός από μια αστυνομική υπόθεση προς επίλυση περιλαμβάνει και πολλές ιστορικές αναφορές για τη γενική κατάσταση που επικρατούσε στην Ανατολική Γερμανία, ζωντανεύοντας εκείνη την εποχή με τρόπο αναμφίβολα γλαφυρό και αριστοτεχνικό.

 

Χρύσα Βασιλείου