Book review: Ο τέταρτος καβαλάρης - Μανώλης Παλαβούζης

Book review: Ο τέταρτος καβαλάρης - Μανώλης Παλαβούζης

Η πρώτη διλογία βιολογικού τρόμου από Έλληνα συγγραφέα, τον ταλαντούχο Μανώλη Παλαβούζη, ολοκληρώνεται με το δεύτερο μέρος, «Ο τέταρτος καβαλάρης – Ο όλεθρος».

Σε συνέχεια των όσων εκτυλίχθηκαν στο πρώτο βιβλίο της σειράς, η πανώλη εξακολουθεί να εξαπλώνεται σε παγκόσμια κλίμακα με ταχύτατους ρυθμούς, ενώ η ανθρωπότητα παρακολουθεί τις εξελίξεις ανήμπορη να αντιδράσει και μετρώντας εκατομμύρια νεκρούς καθημερινά. Ο Άλεξ Κομνηνός, η συνεργάτιδά του Σκάρλετ Ο’ Χάρα και η ομάδα τους το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να περιθάλπουν τους ασθενείς και να τους προσφέρουν την ελάχιστη φροντίδα. Οι υπόλοιποι ήρωες, που γνωρίσαμε στο πρώτο βιβλίο, προσπαθούν κι αυτοί να συνεχίσουν τη ζωή τους. Δεν ξεχνούν τους αγαπημένους τους που έχασαν, όμως πλέον προσπαθούν να επιβιώσουν οι ίδιοι εν μέσω μιας πρωτόγνωρης κατάστασης.

Η εξάπλωση της πανώλης στα περισσότερα κράτη της υφηλίου φέρνει στην επιφάνεια και άλλου είδους προβλήματα, που προκαλούν μεγαλύτερες εντάσεις στην ήδη τεταμένη κατάσταση που επικρατεί παγκοσμίως. Θέματα εξουσίας έρχονται στο προσκήνιο, οι σχέσεις μεταξύ των κρατών διαταράσσονται, οι αναπτυσσόμενες χώρες παρουσιάζουν σοβαρές αδυναμίες σε σύγκριση με τον ανεπτυγμένο κόσμο, τα βασικά αγαθά μειώνονται συνεχώς, ενώ ορισμένοι ηγέτες θεωρούν πως είναι η κατάλληλη στιγμή για να επιβάλλουν τις προσωπικές τους φιλοδοξίες και να πάρουν την εξουσία στα χέρια τους.

Παράλληλα με τα γεγονότα που εκτυλίσσονται εν έτει 2017, παρακολουθούμε και την εξέλιξη της ιστορίας του Πάμφιλου. Ενός ανθρώπου που ξεκίνησε από τη μακρινή Ανατολή, για να καταλήξει στην Κωνσταντινούπολη και στη συνέχεια στη Θεσσαλονίκη, όπου επίσης δεν θα αργήσει να εξαπλωθεί η επιδημία της πανώλης. Πώς θα αντιμετωπίσει ο Πάμφιλος αυτή την εξέλιξη; Θα καταφέρει να γλιτώσει από την αρρώστια; Και ποιο θα είναι άραγε το τέλος της δικής του ιστορίας;

Όσοι είχαμε διαβάσει ήδη το πρώτο βιβλίο του Μανώλη Παλαβούζη, έχοντας ενθουσιαστεί τόσο με το θέμα που επέλεξε να καταπιαστεί όσο και με την εξέλιξη της πλοκής, περιμέναμε με αγωνία το δεύτερο μέρος. Για να δούμε πώς θα προχωρήσουν τα γεγονότα, πώς θα συνεχίζει να ξετυλίγει το κουβάρι της ιδιαίτερης αυτής ιστορίας ο συγγραφέας, αν θα μας κάνει να συνεχίσουμε να καρδιοχτυπάμε ή αν κάπου θα το «χάσει» και θα πέσει στη παγίδα κάποιας υπερβολής.

Αν κάποιος αναγνώστης φοβόταν αυτό το τελευταίο ενδεχόμενο, μπορεί να ησυχάσει! Η συνέχεια της ιστορίας είναι εξίσου συναρπαστική, εξίσου ενδιαφέρουσα και άκρως αγωνιώδης. Η πλοκή κλιμακώνεται δραματικά, με συνέπεια και με μια φυσικότητα που μοιάζει λίγο τρομακτική, αν σκεφτεί κανείς πόσο καλά (απο)δέχεται ο αναγνώστης το ενδεχόμενο ξεσπάσματος μιας επιδημίας ικανής να αποδεκατίσει τον παγκόσμιο πληθυσμό! Η αφήγηση γίνεται πιστευτή γιατί είναι προσεκτικά δομημένη και καλοδουλεμένη, από μια ταλαντούχα πένα που εξαντλεί σε αυτήν όλη τη δημιουργική της φαντασία κι όλο το πλούσιο εύρος της λογοτεχνικής γλώσσας και έκφρασης. Παραστατικές, λεπτομερείς και ζωντανές εικόνες, γλαφυρές περιγραφές όπου είναι αναγκαίο και κοφτές όπου είναι απαραίτητο, γνώσεις που καλύπτουν όλο το φάσμα του βιβλίου (σχετικά με τη βιολογία, την ιστορία, την αρχιτεκτονική, τη γεωγραφία κτλ.) και τόσες απανωτές ανατροπές και εξελίξεις, που δεν αφήνουν το παραμικρό περιθώριο για -μια μικρή έστω- ανάσα.

Συγκριτικά με το πρώτο βιβλίο, εδώ τα ψυχογραφήματα των ηρώων δεν είναι τόσο λεπτομερή. Όχι γιατί ο συγγραφέας έχασε ξαφνικά το ταλέντο του σε αυτό, αλλά γιατί πλέον έχουν προτεραιότητα οι εξελίξεις που τρέχουν συνεχώς. Όλος ο πλανήτης είναι σε αναβρασμό· στο προσκήνιο έρχονται όλα εκείνα που μπορούν να προκύψουν από μια παγκόσμια κρίση τέτοιου είδους: παιχνίδια εξουσίας, θέματα επιβίωσης, κρίσεις στις σχέσεις των χωρών, εκμετάλλευση των αδύναμων από τους ισχυρούς, χάος, αναρχία... Το κακό πρόσωπο της ανθρωπότητας μάχεται με το καλό -εκείνο της βοήθειας, της αλληλεγγύης, της έγνοιας για τον συνάνθρωπο-, ενώ η ίδια παλεύει ενάντια σε έναν σκληρό, αμείλικτο εχθρό. Η φύση έχει τον πρώτο λόγο. Αυτή παίρνει, κατά κάποιον τρόπο, την εκδίκησή της και όλοι παρακολουθούν την πορεία αυτού του φαινομένου χωρίς ανάσα. Σοκ προκαλεί, ως σκέψη και μόνο, η εφιαλτικά δραματική μείωση του πληθυσμού, ο ρυθμός της οποίας αναγράφεται στην αρχή κάθε κεφαλαίου.

Εκτός από ένα πραγματικά συναρπαστικό μυθιστόρημα που κόβει την ανάσα, ο Μανώλης Παλαβούζης γράφει μια ιστορία που θα μπορούσε -εν δυνάμει- να είναι κάτι παραπάνω από μια εφιαλτική πιθανότητα. Οι ρυθμοί της ζωής μας, η τεχνολογία και η αλόγιστη χρήση της, η αύξηση του πληθυσμού και η κακοποίηση του πλανήτη από τα ανθρώπινα χέρια δεν μπορούν να μείνουν για πάντα ατιμώρητα. Οι σελίδες αυτού του βιβλίου, εκτός από το να συγκινήσουν και να καθηλώσουν, έχουν επιπλέον σκοπό να αφυπνίσουν, να προβληματίσουν, να παρουσιάσουν ένα ενδεχόμενο που φαντάζει αδύνατο να συμβεί στις μέρες μας – είναι όμως έτσι; Πόσο έτοιμη είναι η ανθρωπότητα να αντιμετωπίσει μια πανδημία τέτοιου είδους; Παρ’ όλα αυτά, όμως, το τελικό μήνυμα είναι η ελπίδα. Αυτή που μας κρατά όρθιους και που πάντα, ακόμα και στις χειρότερες συνθήκες, θα βρει τρόπο να επιβιώσει και να ανακάμψει.

Βιβλία σαν τη διλογία του «Τέταρτου καβαλάρη» του Μανώλη Παλαβούζη σπάνια έχουμε τη χαρά να βλέπουμε από Έλληνα δημιουργό. Πρωτότυπη ως σκέψη, καλογραμμένη ως ιστορία, συναρπαστική ως αφήγηση. Δεν υπάρχει περίπτωση να μη σας παρασύρει στους φρενήρεις ρυθμούς της και να μη σας ταξιδέψει, με παραπάνω από έναν τρόπους. Χορταστικό, εθιστικό και καθηλωτικό, το βιβλίο αυτό (αλλά και το πρώτο «αδελφάκι» του) θα σας κάνει να μην το αφήνετε από τα χέρια σας και, την ίδια στιγμή, να μη θέλετε να τελειώσει!

 

Χρύσα Βασιλείου