Book review: Η γυναίκα του Ίσνταλ -Βαγγέλης Γιαννίσης

Book review:  Η γυναίκα του Ίσνταλ -Βαγγέλης Γιαννίσης

Μετά από τέσσερα άκρως επιτυχημένα βιβλία με κεντρικό ήρωα τον Άντερς Οικονομίδη, ο Βαγγέλης Γιαννίσης επιστρέφει με μια διαφορετική ιστορία, η οποία είναι βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα και υπόσχεται να κλέψει τις εντυπώσεις και να μας παρασύρει στη γοητευτική πλοκή της.

Η δράση εκτυλίσσεται στο Μπέργκεν της Σουηδίας, τον χειμώνα του 1970. Στην κοιλάδα του Ίσνταλ -την «Κοιλάδα του Θανάτου», όπως την αποκαλούν, γιατί κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα εκεί έδιναν τέλος στη ζωή τους όσοι επέλεγαν να αυτοκτονήσουν- ανακαλύπτεται το απανθρακωμένο σώμα μιας γυναίκας. Κανείς δεν είναι σίγουρος αν πρόκειται για αυτοκτονία ή για εγκληματική ενέργεια. Η τοπική αστυνομία αναλαμβάνει την υπόθεση, με επικεφαλής τον επιθεωρητή Ρολφ Στόλεσεν, σύντομα όμως καταφτάνουν από το Όσλο δύο ειδικοί πράκτορες της Kripos για να βοηθήσουν στις έρευνες.

Τα στοιχεία μαρτυρούν πως η εν λόγω γυναίκα οπωσδήποτε κάτι έκρυβε. Στις δύο αποσκευές της, οι αστυνομικοί ανακαλύπτουν ψεύτικα έγγραφα, περούκες, είδη μεταμφίεσης, ξένα νομίσματα και κωδικοποιημένα σημειώματα. Όλα δείχνουν πως η γυναίκα ήταν κατάσκοπος και ο θάνατός της δολοφονία. Τα ιατροδικαστικά στοιχεία διαφωτίζουν κάποια σημεία του γρίφου, παράλληλα όμως προκαλούν νέα ερωτήματα. Ταυτόχρονα, η εμφάνιση στην περιοχή κάποιων ατόμων με μελαμψά χαρακτηριστικά ενισχύει τη θεωρία περί κατασκοπίας και η αστυνομία ξεκινά έρευνα και για τον δικό τους πιθανό ρόλο στην υπόθεση.

Τα ερωτήματα που προκύπτουν στην πορεία της έρευνας κάνουν πιο δύσκολη τη διαλεύκανση της υπόθεσης. Ποια ήταν τελικά η μυστηριώδης γυναίκα; Σχετιζόταν πράγματι με επιβιώσαντες του ναζιστικού καθεστώτος, και με ποιον τρόπο; Ποιοι την κυνηγούσαν; Ευθύνονταν στ’ αλήθεια αυτοί για τον θάνατό της; Και πώς σχετίζονται όλα αυτά με μια τοπική ακροδεξιά οργάνωση; Εκτός από το να βρουν τις απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα, οι ήρωες καλούνται επίσης να διαχειριστούν τα διάφορα προσωπικά τους προβλήματα και να βρουν τις απαιτούμενες ισορροπίες ανάμεσα στα ανθρώπινά όριά τους και το καθήκον τους απέναντι στη δικαιοσύνη…

Το πόσο ξεχωριστό είναι το συγκεκριμένο βιβλίο του Βαγγέλη Γιαννίση είναι φανερό από την πρώτη σελίδα, μιας και το προλογικό σημείωμα ανήκει στον «πολύ» Jorn Lier Horst, διάσημο Σκανδιναβό συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων, γνωστό και στη χώρα μας. Να αναφέρω εδώ ότι αυτό σίγουρα αποτελεί ξεχωριστό «παράσημο», μιας και προσωπικά δεν το έχω ξαναδεί να συμβαίνει με κάποιον άλλον ξένο συγγραφέα προς Έλληνα ομότεχνό του, και προϊδεάζει τον αναγνώστη για τα όσα επακολουθήσουν.

Ο Γιαννίσης έχει επιλέξει να βασίσει την ιστορία του σε πραγματικά γεγονότα και να καταπιαστεί με μια υπόθεση που παραμένει ανεξιχνίαστη εδώ και πενήντα χρόνια περίπου. Όπως αναφέρει και ο ίδιος, στο δικό του σημείωμα στο τέλος του βιβλίου, χρειάστηκε εντατική και προσεκτική έρευνα όλων των στοιχείων που είχε στη διάθεσή του, αλλά και ο σωστός τρόπος ώστε να συνδυαστούν όλα αυτά με την «καθαρή» μυθοπλασία. Για να το καταφέρει χρησιμοποίησε την πλούσια φαντασία του, το ταλέντο του στο γράψιμο και «το μεγαλύτερο όπλο ενός συγγραφέα: την ελευθερία που έχει να δημιουργήσει έναν κόσμο όπως τον θέλει εκείνος». Και το πέτυχε! Τα στοιχεία που προέκυψαν από την τότε έρευνα και η μυθιστορηματική πλοκή συνδυάζονται με έναν τρόπο άψογα αρμονικό, σφιχτό και άκρως ρεαλιστικό, έτσι ώστε ξεχνά κανείς πού τελειώνει το ένα και πού ξεκινά το άλλο. Η αφήγηση αποτυπώνει με πιστότητα την εποχή στην οποία αναφέρεται, την ατμόσφαιρα και τις συνθήκες που επικρατούσαν τότε, σε όλους τους τομείς. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου ο αναγνώστης ταξιδεύει στο παρελθόν, γίνεται γνώστης μιας υπόθεσης που απασχόλησε μια ολόκληρη χώρα και συνεχίζει να προκαλεί το ενδιαφέρον ακόμα και σήμερα.

Αποδεδειγμένα άψογος γνώστης του σκανδιναβικού τρόπου γραφής και της σκανδιναβικής λογοτεχνίας και κουλτούρας, ο συγγραφέας δεν θα μπορούσε να μην αποδώσει εξαιρετικά και την ψυχοσύνθεση των ηρώων του βιβλίου. Όλοι τους είναι εν μέρει προβληματικοί ως χαρακτήρες, λίγο καταθλιπτικοί, με κατεστραμμένη ή ανύπαρκτη προσωπική ζωή, αφοσιωμένοι στο επάγγελμά τους, αλλά και επιρρεπείς στις αδυναμίες τους. Κανενός η προσωπική ιστορία δεν είναι τόσο ιδιαίτερη ώστε να κερδίσει το απόλυτο ενδιαφέρον του αναγνώστη, και καμία δεν καταλαμβάνει τόσο χώρο στην αφήγηση ώστε να «κλέβει» την παράσταση από την υπόθεση. Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση του Ρολφ Στόλεσεν, ενός άντρα που έχασε τα πάντα μέσα σε μια στιγμή και καλείται να αντιμετωπίσει πολλά ανοιχτά μέτωπα ταυτόχρονα. Ειδικά η περίπλοκη σχέση του με τον πατέρα του και με την έφηβη κόρη του αποδίδεται με τρόπο εξαιρετικό, αποτυπώνοντας με ωμό πολλές φορές ρεαλισμό τα προβλήματα που μπορεί να προκαλέσει μια απώλεια και ο λάθος τρόπος διαχείρισής της. Πολλές σκηνές είναι έντονες, όμως καμία δεν μοιάζει υπερβολική. Και είναι η μόνη φορά που ο αναγνώστης «ανέχεται» να αποσπάται η προσοχή του από την αστυνομική δράση, ακριβώς γιατί οι σκηνές αυτές είναι και καλογραμμένες και ενδιαφέρουσες, με τον δικό τους τρόπο.

Ο Βαγγέλης Γιαννίσης πήρε ένα ρίσκο γράφοντας αυτό το βιβλίο, επιλέγοντας να κάνει ένα διάλειμμα από τον αγαπημένο μας Άντερς Οικονομίδη και να γράψει κάτι εντελώς διαφορετικό. Και το αποτέλεσμα τον δικαιώνει. Έχει δημιουργήσει μια ολοκληρωμένη, συναρπαστική και αληθοφανή ιστορία, στην οποία η πραγματικότητα και η φαντασία μπλέκονται με ιστούς αξεδιάλυτους. Λάτρεις του αστυνομικού νουάρ, των θρίλερ κατασκοπείας και των καλογραμμένων βιβλίων, σπεύστε να προσθέσετε τη «Γυναίκα του Ίσνταλ» -με το αληθινά υπέροχο εξώφυλλο- στο ράφι σας!


Χρύσα Βασιλείου