Ex_pose: η Τέχνη στο Δημόσιο Χώρο - ένας Απολογισμός

Το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου πραγματοποιήθηκε με εξαιρετική επιτυχία στην πόλη των Ιωαννίνων το εικαστικό project ‘Gradient: From Gray to Color Scale’. Πλήθος καλλιτεχνών με ποικίλα εικαστικά μέσα ‘κατέλαβαν’ την πόλη και άφησαν το εικαστικό τους αποτύπωμα στο δημόσιο χώρο μα και στην καθημερινότητα των κατοίκων της!

Graffities, τοιχογραφίες, εκθέσεις, installations (εγκαταστάσεις), προβολές, performances (επιτελέσεις) είναι κάποιες από τις μορφές τέχνης που φιλοξενήθηκαν σε ανοιχτούς και κλειστούς χώρους της πόλης.

Στον απόηχο των δράσεων και εκδηλώσεων που ζωντάνεψαν τα Ιωάννινα μια πρωτόγνωρη αίσθηση ικανοποίησης και χαράς παραμένει στις καρδιές όσων έζησαν αυτήν την άμεση επαφή με την εικαστική δημιουργία σε χώρους που ανήκουν σε όλους καθώς και την ουσιαστική αλληλεπίδραση τόσο με τα έργα τέχνης όσο και με τους καλλιτέχνες. Παράλληλα νέο υλικό δημιουργείται που εμπλουτίζει γόνιμα τον εν εξελίξει προβληματισμό και διάλογο σχετικά με τον ρόλο και τη θέση της τέχνης στο δημόσιο χώρο/βίο.

Το Ex_pose αυτής της εβδομάδας δίνει τον λόγο στους καλλιτέχνες που συμμετείχαν στο project και συγκεκριμένα στην ομάδα των πέντε performance artists (Επιτελεστών) που παρουσίασε ‘Τα Δημόσια’, μία σειρά επιτελέσεων στο δημόσιο χώρο της πόλης των Ιωαννίνων σε επιμέλεια του Αντρέα Πασιά.

Αυτό που τους ζητήσαμε είναι να επιχειρήσουν ένα είδος απολογισμού των επιτελέσων που παρουσίασαν, καταγράφοντας συναισθήματα και σκέψεις, όσον αφορά αρχικά στις προθέσεις και στόχους των δράσεων και την τελική έκβαση αυτών αλλά και στην επαφή τους με τον δημόσιο χώρο και τον κόσμο.

‘Τα Δημόσια’ έθεσαν ως κεντρικό θεματικό τους άξονα τη θέση του σώματος των επιτελεστών προς ένα σύνολο, το κοινό, μέσα στο δημόσιο χώρο διερευνώντας τη συνθήκη αρχικά ‘της συγχώνευσης του εικαστικού με το κοινό του ως συνδημιουργοί μίας επιτέλεσης, όπου ο θεατής αγγίζει στην κυριολεξία το σώμα του καλλιτέχνη με αποτέλεσμα τη δημιουργία στάσης απέναντι σε αυτό’ αλλά και ειδικότερα ‘της ανταλλαγής ενέργειας και πρόθεσης, όπου η σχέση του κοινού με τον καλλιτέχνη μπορεί να φτάσει στο σημείο της συνταύτισης, της αποδοχής ή και της αποστροφής, της απόρριψης, όπως ακριβώς γίνεται και στη σχέση μιας ανθρώπινης μονάδας με το κοινωνικό της περιβάλλον’.

Μιλούν στο Ex_pose οι καλλιτέχνες GRAAM, Χρίστος Παπαμιχαήλ, Αντρέας Πασιάς, Νικολίνα Στυλιανού και Αγγελική Χάιδω Τσόλη, οι επιτελέσεις των οποίων πραγματοποιήθηκαν έχοντας ως κεντρικό σημείο το Τζαμί Καλούτσιανης.  

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed(79).jpg

Αγγελική Χάιδω Τσόλη - “ΣΤΙΓΜΑ”

Αρχικά θα ήθελα να πω ότι είμαι πολύ χαρούμενη που μου δόθηκε η ευκαιρία να συνεργαστώ με τους καλλιτέχνες και να παρουσιάσω ένα performance στα Ιωάννινα, που είναι και ο τόπος καταγωγής μου. Ένα τόσο οικείο μέρος για μένα ,η πλατεία στο Τζάμι, ξαφνικά πήρε άλλη διάσταση και οπτική την ώρα της επιτέλεσης. Καθόμουν ακίνητη σε μια γωνιά της πλατείας, φορώντας το καλούπι από το σώμα μου, περιμένοντας τον κόσμο να έρθει να μου αφήσει το αποτύπωμά του. Ένιωθα όλα τα βλέμματα των περαστικών σε μένα. Οι περισσότεροι σάστιζαν και με κοιτούσαν επίμονα μέσα στα μάτια. Άλλοι με απορία, άλλοι με ένα χαμόγελο. Κάποιοι τελικά πήραν την απόφαση να έρθουν να με ‘μελανιάσουν’, κάποιοι όχι. Σε άλλους πήρε ώρα μέχρι να το αποφασίσουν, σε άλλους όχι. Ένιωθα ότι υπήρχε μια ζύμωση όλη αυτή την ώρα. Ακόμα κάτι που ένιωσα από τους ανθρώπους που με πλησίασαν ήταν ότι ήρθαν με σεβασμό και ευλάβεια και δεν ‘βανδάλισαν’ το σώμα μου - αν και θα μπορούσαν να το έχουν κάνει.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed

Αντρέας Πασιάς - “Sub rosa #1 (Blue Version)”

Προσωπικά, έζησα τη σειρά επιτελέσεων “Τα Δημόσια” ως ένα ενιαίο εικαστικό σύνολο, όπου ο κάθε καλλιτέχνης παρουσίασε τη δική του δημόσια ‘στάση’, αλλά ταυτοχρόνως δημιουργήθηκε ένα κύμα αλληλουχίας των διαφορετικών εικόνων με κατάληξη την σύσταση ενός συστήματος ανταλλαγής ενέργειας με το κοινό. Στη δημόσια επιτέλεση παρατηρείται συνήθως η διαμόρφωση μίας πορείας μέσα στο χώρο, ένα μονοπάτι το οποίο καλείται να ακολουθήσει ο ‘αναγνώστης’. Σε αντίθεση με τη δημιουργία πορείας, στα “Δημόσια” ο κάθε επιτελεστής επέλεξε να σταθεί σε μία θέση κυριολεκτικά μέσα στο χώρο, αλλά και μεταφορικά μέσω της επιλογής μίας ‘στάσης’. Δείχνοντας αντίσταση στη γρήγορη ροή της πόλης και στην τάση ‘προσπέρασης’, επιλέξαμε την εικόνα μας μέσα στο χώρο με σκοπό την σωματική και συναισθηματική διάδραση του κοινού με τον ‘ατάραχο’ άνθρωπο. Έτσι και στη δική μου επιτέλεση "Sub rosa #1 (Blue Version)", ο θεατής ήρθε αντιμέτωπος με τα επίπεδα ένδυσης/κάλυψης - με έξι πουκάμισα τα οποία καλούμαι να μοιραστώ μαζί του. Προσπάθησα να δημιουργήσω γραμμές σύνδεσης με τον θεατή, με σκοπό την εύρεση τρόπων επικοινωνίας, αποκαλύπτοντας ως τελική εικόνα την δυσκολία της ολοκληρωτικής ‘έκθεσης’ και απέκδυσης του σώματος.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed

GRAAM - “Patchwork”

Με σκοπό την αξιοποίηση του χώρο της πλατείας, επιλέχθηκε η χρήση των σκαλιών ανάμεσα στις κατοικημένες πολυκατοικίες ως ένα σύμβολο ανάβασης και κατάβασης - ως ένα σημείο ένωσης σύμφωνα με την αρχιτεκτονική του χώρου μας. Μέσα στα πλαίσια του φεστιβάλ που είχε ως κεντρικό άξονα την αστική παρέμβαση και την μετάβαση από το ‘γκρίζο’ της πόλης στα χρώματα, απλώθηκαν υφάσματα με την ίδια λογική, σαν μία χειρονομία χρωματισμού του εδάφους. Κάθε σκαλοπάτι παίρνει το σχήμα του ξανά καθώς αγκαλιάζεται από το χρώμα, ενώ το χρώμα παραμένει στη θέση του ζητώντας τη βοήθεια των θεατών. Προσκαλώντας το θεατή να σταθεί στην αρχή του υφάσματος, καλείται ο ίδιος να συμμετάσχει στο έργο ως συντελεστής. Όλοι οι συμμετέχοντες φάνηκαν να προσαρμόζονται στο έργο με μεγάλη ευκολία, καθώς στάθηκαν ‘ατάραχοι’ και έτοιμοι να αποτελέσουν μέρος αυτής της παρέμβασης, όπου χρώμα, χώρος και σώματα διαμορφώθηκαν σε μία επιτελεστική εγκατάσταση.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed

Χρίστος Παπαμιχαήλ - “Balloom”

Αρχικό πεδίο εξερεύνησης ήταν το παιχνίδι και η θέση του στον δημόσιο χώρο. Ο αρχικός σχεδιασμός ολοκληρώθηκε μετά την πρώτη επίσκεψη στην πλατεία. Οι ανησυχίες μου αφορούσαν κυρίως την επίτευξη διάδρασης με το κοινό. Μετά την ολοκλήρωση της επιτέλεσης κατάλαβα ότι το κοινό είναι αρκετά πιο θαρραλέο από όσο υποψιαζόμουν, ένιωσα το κοινό να ‘παίζει’ με ένα αχόρταγο τρόπο και μου δημιούργησε την σκέψη ότι η διάδραση στον δημόσιο χώρο αποτελεί μια παραγκωνισμένη μνήμη της κοινωνίας μας, η οποία αναζητά ρωγμές στην καθημερινότητα μας για να αναβιώσει. Η εμπειρία μου στο “Gradient: From Gray to Color Scale” υπήρξε για εμένα μοναδική και δεν μπορώ παρά να ευχαριστήσω τους διοργανωτές, τους καλλιτέχνες και το κοινό των Ιωαννίνων για την υπέροχη ατμόσφαιρα που μοιραστήκαμε.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed

Νικολίνα Στυλιανού - “Διαβίβαση του τριγώνου”

Η επιτέλεση με τίτλο “Διαβίβαση του τριγώνου” είχε σαν αρχικό στόχο την εξερεύνηση του μυαλού, του σώματος και του πνεύματος.  Πώς μέσα από τα χρόνια ο άνθρωπος εξελίσσεται και αυτά τα τρία στοιχεία ενώνονται και γίνονται ένα, πώς μέσα από τις εμπειρίες του, αλλάζει, καθώς ημερεύει το μυαλό και κινείται σε παράλληλα νήματα με το συναίσθημα, τη διαίσθηση.  Η αισθητική του χώρου διαμόρφωσε τους αρχικούς στόχους σε κάτι πιο απλό και προσωπικά συναισθηματικό, εφόσον η τελική επιτέλεση πήρε άλλη πορεία. Πήρε την μορφή της επίδρασης εμπειριών και επιρροών τις οποίες κουβαλά ο κάθε άνθρωπος, είτε θετικές είτε αρνητικές, και τέλος τη δύναμη που χρειάζεται ο άνθρωπος για να αναγνωρίσει και να αποδεχτεί τον εαυτό του. Η όλη οργάνωση του φεστιβάλ και ο χώρος που πραγματοποιήθηκε, πιστεύω πως ήταν ιδανικά λόγω του ότι ο αριθμός των παρευρισκομένων ήταν αρκετός, έτσι ώστε η ενέργεια του τόπου να κρατηθεί και να δημιουργήσει μια υπέροχη ατμόσφαιρα από την οποία σαν καλλιτέχνης εμπνεύστηκα για να δώσω ότι καλύτερο μπορούσα. Η όλη εμπειρία του φεστιβάλ ήταν ζεστή, με ένα όμορφο κοινό το οποίο ήταν ανοικτό για κάτι καινούργιο.

 

Συντελεστές

Διοργάνωση: epitelesis - Performance Art Foundation

Επιτελεστές: GRAAM, Χρίστος Παπαμιχαήλ, Αντρέας Πασιάς, Νικολίνα Στυλιανού, Αγγελική Χάιδω Τσόλη

Επιμέλεια: Αντρέας Πασιάς

Συντονισμός: Κώστας Γκαραμέτσης & Ειρήνη Παπανικολάου

Φωτογραφίες: Nicolas Paradiselo & Αριστέα Σπύρου

Μέρος του πρότζεκτ: “Gradient: From Gray to Color Scale”

 

 

Ελένη Ζυμαράκη  Τζώρτζη