Ex_pose: Patroklos Skafidas, Antenes

Στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου 2014 ο φωτογράφος Πάτροκλος Σκαφίδας θα στρέψει το βλέμμα μας ψηλά, εκεί που τα ίχνη της ανθρώπινης παρουσίας χάνονται στην απεραντοσύνη του ουρανού.  ‘Αντένες’ είναι ο τίτλος της έκθεσης φωτογραφίας που θα παρουσιάσει. Όπως ο ίδιος αναφέρει χαρακτηριστικά η μόνη σταθερά των έργων του είναι ο ουρανός -  μέσο διαφυγής από την ασφυκτική ανθρώπινη καθημερινότητα, απελευθέρωσης και εσωτερικής ανάτασης.

Ο Πάτροκλος Σκαφίδας γεννήθηκε στην Κοζάνη, όπου έγινε μάρτυρας της φωτογραφικής δημιουργίας στο σκοτεινό θάλαμο του πάτερα του. Άρχισε να φωτογραφίζει σε μικρή ηλικία και από το 1993 βιοπορίζεται με μόνο μέσο τις φωτογραφικές μηχανές του. Παρά την κάποια εκπαίδευση θεωρεί τον εαυτό του αυτοδίδακτο. Δούλεψε ανά την Ελλάδα φωτογραφίζοντας εκδηλώσεις και διαφημιστικές καμπάνιες, έζησε στη Θεσσαλονίκη και το 2010 εγκαταστάθηκε στο Μόναχο, όπου συνεργάστηκε με καλλιτέχνες και δημιούργησε βίντεο για τοπικές εταιρείες. Επέστρεψε στην Αθήνα στις αρχές του 2013 όπου φωτογραφίζει κυρίως θέατρο.

Ο Πάτροκλος Σκαφίδας μίλησε στην Ελένη Ζυμαράκη Τζώρτζη.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed

Στο φεστιβάλ Αθηνών 2014 θα παρουσιάσεις μία σειρά 20 έργων που φέρει τον τίτλο ‘Αντένες’. Μιλήσέ μας για την επιλογή του τίτλου αυτού.

 Οι αντένες είναι το άκρο μια διαβάθμισης που ξεκινά από το θόρυβο της καθημερινότητας και καταλήγει στην ακινησία που είναι πάντα παρούσα όποτε σηκώσει κανείς το βλέμμα του προς τις στέγες, τις λάμπες του δρόμου και τις κεραίες των τηλεοράσεων.

Στις ‘Αντένες’ το βλέμμα - ο φωτογραφικός φακός -  στρέφεται προς τον ουρανό και παρόλο που διατηρεί μία επαφή με το έδαφος ο ουρανός πάντα κυριαρχεί. Τι υποδηλώνει αυτή η στροφή σε σχέση με την πραγματικότητα που μας περιβάλλει;

 Στο ύψος των τελευταίων ορόφων ή των κορυφών των δέντρων κυριαρχεί μια διαστρεβλωμένη πραγματικότητα. Κοιτώντας εκεί αναθεωρεί κάνεις τα συμβάντα εδώ. Είναι σαν μια νέα γωνία για να αξιολογεί κάνεις τα πράγματα. Η γνώση πως τα αντικείμενα που φωτογράφισα για τις ‘Αντένες’ είναι πάντα εκεί, δεν αποτελούν τίποτα το ιδιαίτερο ή απροσδόκητο τα φέρνει σε μια αντιπαράθεση με την πολύβουη ζωή στο έδαφος.

Τι θα ήθελες να ‘εισπράξει’ το κοινό της έκθεσης από τις ‘Αντένες’;

Είμαι σίγουρος ότι κάτι τέτοιο δεν μπορώ να το προκαθορίσω. Ξέρω όμως ότι η κουτσή συμμετρία και η απόκοσμη ησυχία των χώρων που απεικονίζουν οι ‘Αντένες’ θα βρουν ανθρώπους που τις έχουν ανάγκη όσο τις είχα κι εγώ.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed

Ασχολείσαι και επαγγελματικά με τη φωτογραφία. Φωτογραφίζεις κυρίως θέατρο. Πόσο έχει αλλάξει τη φωτογραφική ματιά σου η επαφή με το θέατρο και τους ανθρώπους του;

Το θέατρο είναι μια διαρκής άσκηση. Είναι μια πρόταση για ένα κοίταγμα στον κόσμο. Οι σκηνοθέτες ως δημιουργοί του κόσμου τους σου δίνουν τη δυνατότητα να ενταχθείς στην ‘πλάση’ τους και ζήσεις τις εικόνες, το χώρο, το φως, μέσα από τα δικά τους μάτια. Πολλές φορές ανακαλύπτω πράγματα και κάποιες άλλες ταυτίζομαι περισσότερο ή λιγότερο με τις σκηνές μπροστά μου. Και πάντα όταν εισπράττω μια αίσθηση κοινής δημιουργίας αυτό είναι σχεδόν μεγαλειώδες.

Μπορείς να αναφέρεις κάτι που 'ανακάλυψες' μέσα από αυτήν την ιδιαίτερη επαφή σου με ένα θεατρικό έργο; 

Δεν αφορά μόνο ένα θεατρικό έργο ή ένα συγγραφέα… Είναι η διαπίστωση ότι, από το παράλογο του Ιονέσκο και τη σκληρή ενδοσκόπηση του Φόσσε μέχρι τον ποιητικό ρεαλισμό του Κολτές, υπάρχουν πολλοί
τρόποι για να ξαναδεί κανείς την πραγματικότητα και τον κόσμο.


Η φωτογραφία είναι το κατεξοχήν καλλιτεχνικό μέσο απεικόνισης/αναπαραγωγής της πραγματικότητας. Σε ποιο βαθμό μπορεί να θεωρηθεί πως είναι αληθινή ή αντικειμενική αυτή η απεικόνιση/αναπαραγωγή;

Ποτέ δε θεώρησα τη φωτογραφία “πραγματική”. Αντίθετα εργάζομαι σκληρά ώστε να δείξω μια διαφορετική πραγματικότητα. Νομίζω ότι η φωτογραφία πάνω από όλα είναι ένας λιτός τρόπος επικοινωνίας, ένας κώδικας.

Τι είναι αυτό που κάνει μία φωτογραφία καλή, έναν φωτογράφο;

Η έστω και στιγμιαία επαφή της με κάποια από τα συναισθήματά μας που μας ευχαριστούν. Μπορεί να είναι το φως της, το θέμα ή η φόρμα της και μπορεί τίποτα από όλα αυτά, να μην μπορούμε να το βάλουμε σε φράσεις. Παρόλα αυτά, μια φωτογραφία που αγαπάμε δημιουργεί ένα ψυχικό σύνδεσμο μαζί μας. Και αυτό δεν χρειάζεται κανένα φωτογράφο για να επιτευχθεί, πάρα μόνο να φωτογραφίζουμε περισσότερο προσωπικά και με ειλικρίνεια.

Τι σε εμπνέει να φωτογραφίζεις και γιατί;

Απολαμβάνω να φωτογραφίζω αντικείμενα που μαρτυρούν την ανθρώπινη παρουσία αλλά όχι ανθρώπους. Όσο πιο ασήμαντο το αντικείμενο τόσο πιο ενδιαφέρον το βρίσκω (αυτόν τον καιρό).

Τι κρύβεται πίσω από αυτή την ανάγκη που περιγράφεις: να απουσιάζει ο άνθρωπος ως φυσική παρουσία από το έργο σου;

 Η έλλειψη της ανθρώπινης παρουσίας είναι ένα είδος αποστροφής προς εναν τρόπο ανάγνωσης της εικόνας: η κατακλυσμιαία παραγωγή εικόνων με ανθρώπους - οικογενειακά πορτραίτα, μόδα, διαφήμιση, άνθρωποι που κάνουν απροσδόκητα πράγματα σε αναπάντεχους τόπους - το χειρότερο είναι ότι δίνουν τη δυνατότητα (οι φωτογραφίες ανθρώπων) στο θεατή να ταυτιστεί ή όχι με το μοντέλο.                  Οι ‘Αντένες’ δεν δίνουν ευκαιρία για εύκολη τοποθέτηση. Δεν είναι τοπία, είναι χώροι που υπονοούν την ανθρώπινη παρουσία. Και είναι ατελείς όσο και οι άνθρωποι.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed(70).jpg

Διαβάζω στα βιογραφικά στοιχεία σου ότι ‘έγινες μάρτυρας της φωτογραφικής δημιουγίας στο σκοτεινό θάλαμο του πατέρα σου’. Μυήθηκες στην τεχνική/τέχνη της φωτογραφίας από εκείνον; Τι είναι αυτό που κρατάς ως πιο σημαντικό από όσα σου έμαθε;

Δεν μου έμαθε φωτογραφία αλλά σίγουρα μου μετέδωσε μια στρεβλή αμφισβήτηση προς το σύμπαν κι αυτό έχω κρατήσει από εκείνον.

 

Ελένη Ζυμαράκη Τζώρτζη

26.05.2014

 

 

Πάτροκλος Σκαφίδας

Αντένες

Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου 2014

24 Ιουνίου – 31 Ιουλίου

Πειραιώς 260, Αποθήκη

http://www.greekfestival.gr/gr/event479-patroklos-skafidas-.htm