Ex_pose: Μan Ray Portraits

Συγκεντρώθηκαν πάνω από 150 έργα  προερχόμενα από ιδιωτικές συλλογές και μεγάλα μουσεία όπως το Pompidou Centre, το Μουσείο  J. Paul Getty, το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης και το Μητροπολητικό Μουσείο της Νέας Υόρκης για να καλύψουν χρονικά την περίοδο της καριέρας του από το 1916 έως το 1968. Η έκθεση παρουσιάζει στο κοινό και έργα που εκτίθενται για πρώτη φορά στη Βρετανική πρωτεύουσα.

Πορτρέτα διασημοτήτων της εποχής του από την Αμερική και την Ευρώπη αλλά και πορτρέτα  φίλων, γνωστών, ερωμένων του καθώς  και αυτοπορτρέτα εκτίθενται - κάποια για πρώτη φορά - αναδεικνύοντας το εύρος της καλλιτεχνικής του απήχησης και των αναζητήσεων και πειραματισμών του. Πορτρέτα των Marcel Duchamp, Andre Breton, Jean Cocteau, Pablo Picasso, Georges Braque, James Joyce, Erik Satie, Henri Matisse, Igor Stravinsky, Yves Tanguy, Salvador Dali, Le Corbusier, Virginia Woolf, Coco Chanel, Kiki του Μονπαρνάς (το σώμα της οποίας έδωσε τη φόρμα στην περίφημη φωτογραφία “Le Violon d’Ingres”, 1924), Lee Miller, Juliette Greco, Yves Montand, Catherine Deneuve… συνυπάρχουν σε αυτή τη σημαντική έκθεση που επιμελήθηκε o Terence Pepper και που θα ταξιδέψει στη συνέχεια από το Λονδίνο σε Σκωτία και  Μόσχα.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/Barbette  src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/Helen

(1)                                                                                           (2)

Ο Man Ray γεννημένος το 1890 στη Φιλαδέλφεια από Ρωσοεβραίους γονείς , μεγάλωσε στη  Νέα Υόρκη και επέλεξε να αφοσιωθεί στη ζωγραφική απορρίπτοντας μια υποτροφία για σπουδές στην αρχιτεκτονική. Αυτοδίδακτος φωτογράφος αρχικά από ανάγκη για να φωτογραφίζει τα έργα του στράφηκε στη φωτογραφία πορτρέτων για να χρηματοδοτεί την ενασχόλησή του με τη ζωγραφική. Από το 1913 συνεργάστηκε με το φωτογράφο Alfred Stieglitz και άρχισε να γίνεται γνωστός στους avant garde κύκλους της Νέας Υόρκης. Η γνωριμία του με τον Marcel Duchamp το 1915 υπήρξε σταθμός στη ζωή του καθώς οι δυο τους θα συνυπάρξουν καλλιτεχνικά και θα δράσουν στις παρυφές  πρωτοποριακών κινημάτων όπως το Dada  και ο Σουρεαλισμός για πολλά χρόνια.

Το 1921 εγκαθίσταται με τον Duchamp στο Παρίσι και γνωρίζει  μεγάλα ονόματα της Μοντέρνας Τέχνης , αφοσιώνεται στη φωτογραφία, πειραματίζεται και ανακαλύπτει την τεχνική του φωτογραφήματος . Μάλιστα περήφανος για την ανακάλυψή του έδωσε το όνομά του στην τεχνική: rayograph. Ο ίδιος έγραφε σχετικά το 1922: « Έχω επιτέλους απελευθερωθεί από τα γλοιώδη υλικά της ζωγραφικής και δουλεύω απευθείας με το ίδιο το φως». Χρησιμοποιώντας ημιδιαφανή και αδιαφανή αντικείμενα τα οποία τοποθετούσε πάνω σε φωτοευαίσθητο χαρτί - συχνά μετακινώντας τα  και αλλάζοντας την κατεύθυνση της/των φωτεινών πηγών καθώς και το χρόνο έκθεσής τους  κατάφερνε να «ζωγραφίζει με το φως»! Μαζί με τη βοηθό του Lee Miller ανακαλύπτει τυχαία μια τεχνική παραποίησης της φωτογραφίας γνωστής ως solarization (κατά τη διάρκεια  της εμφάνισης της φωτογραφίας και πριν αυτή ολοκληρωθεί, εκτίθεται σε φως).  

Μετά το ξέσπασμα του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου ο Man Ray εγκαταλείπει το Παρίσι για το Λος Άντζελες όπου και ασχολείται με τη ζωγραφική ενώ παράλληλα φωτογραφίζει κινηματογραφικούς αστέρες όπως οι: Ruth Ford, Ava Gardner, Tilly Losch – πορτρέτα που εκτίθενται  στην τρέχουσα έκθεση στο Λονδίνο. Στο Παρίσι επέστρεψε το 1951 και έζησε μέχρι το θάνατό του, το 1968.

Ο Man Ray παρότι κατά καιρούς επέστρεφε στη ζωγραφική, μόνο μέσω των φωτογραφικών του πειραματισμών και έργων κατάφερε να ξεχωρίσει και να καθιερωθεί καλλιτεχνικά. Ο Man Ray δεν υπήρξε απλά ένας καλός φωτογράφος αλλά ένας πρωτοπόρος καλλιτέχνης που δημιούργησε μια νέα γλώσσα οπτικοποίησης  και έκφρασης  με φωτογραφικά μέσα.  Βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας και όχι μόνο αποτύπωσε τα μεγαλύτερα ονόματα αυτής και τα έργα τους αλλά υπήρξε και ουσιαστικός φορέας και εκφραστής  της. 

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/Solarized  src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/ManRAY.jpg

(3)                                                             (4)

Ιδιαίτερη θέση στο έργο του έχουν οι φωτογραφίες των γυναικών της ζωής του. Αποτύπωσε τη  γυναίκα και το γυναικείο σώμα με τρόπο ιδιαίτερο και ματιά συχνά ανορθόδοξη  μα ταυτόχρονα ποιητική, ονειρική, σαγηνευτική.

Η έκθεση MAN RAY PORTRAITS που φιλοξενείται στην Εθνική Πινακοθήκη Πορτρέτων του Λονδίνου θα διαρκέσει μέχρι τις 27 Μαίου 2013.

Ελένη Ζυμαράκη

 

Λεζάντες φωτογραφίων:

1.Barbette, 1926 by Man Ray The J. Paul Getty Museum, Los Angeles, 84.XM.1000.39 © Man Ray Trust ARS-ADAGP

2.Helen Tamiris, 1929 by Man Ray Collection du Centre Pompidou, Mnam/Cci, Paris, AM 1994-394 (3200) © Man Ray Trust / ADAGP, Paris © Centre Pompidou,MNAM-CCI,Di st. RMN/Guy Carrard

3.Solarised Portrait of Lee Miller, c.1929 by Man Ray The Penrose Collection © Man Ray Trust/ADAGP, Paris and DACS, London 2012, courtesy The Penrose Collection. Image courtesy the Lee Miller Archives

4. Man Ray, photographed at Gaite-Montparnasse exhibition in Paris by Carl Van Vechten on June 16, 1934