H Στέλλα Καραμπακάκη μας μιλά για τις σχέσεις την περίοδο του lockdown

H Στέλλα Καραμπακάκη μας μιλά για τις σχέσεις την περίοδο του lockdown

Και πριν από τους περιορισμούς λόγω της εξάπλωσης του κορονοϊού υπήρχε απόσταση στις σχέσεις, τονίζει σε συνέντευξή της στο Bookcity η συγγραφέας και σεναριογράφος Στέλλα Καραμπακάκη.

Και εάν οι σχέσεις αυτό το δύσκολο διάστημα οδηγηθούν σε μεγάλες κρίσεις, προτείνει το τελευταίο της βιβλίο «Ζωή σε λόγου μας», έναν χιουμοριστικό οδηγό για τους χωρισμούς.

Αυτήν τη δύσκολη περίοδο, πόσο μπορεί να μας βοηθήσει η τέχνη να αντέξουμε; Μπορεί να αποτελέσει ασφαλές καταφύγιο;

Το ασφαλέστερο όλων! Εξάλλου τι κάνουμε όλη μέρα αν το καλοσκεφτεί κανείς; Ακούμε μουσική, διαβάζουμε βιβλία, βλέπουμε ταινίες ή σειρές. Όλα αυτά ανήκουν στον χώρο της τέχνης και μας βοηθάνε να περάσουμε ευχάριστα τον χρόνο μας και να διατηρήσουμε μια καλή ψυχολογία.

Νομίζετε ότι η υγειονομική κρίση θα επηρεάσει στη δουλειά τους και τους ανθρώπους της ψυχαγωγίας; Εννοώ, θα δούμε στροφή σε νέες φόρμες καλλιτεχνικής έκφρασης;

Νομίζω πως θα επηρεάσει τη θεματολογία αλλά και το βιοτικό τους επίπεδο. Οι άνθρωποι αν και βασίζονται στις τέχνες, ειδικά σε δύσκολες εποχές, δείχνουν κάπως... απρόθυμοι να πληρώσουν για αυτές, και είναι από τα πρώτα πράγματα που «κόβουν» όταν εμφανίζονται οικονομικές δυσκολίες. Η έλλειψη χρηματοδότησης μπορεί να οδηγήσει σε κάποια μικρή στροφή τις φόρμες της καλλιτεχνικής έκφρασης, σε μία προσαρμογή, αλλά σε γενικές γραμμές θεωρώ πως δεν υπάρχει παρθενογένεση και όλα έχουν ήδη γίνει και ειπωθεί. Σε ορισμένα κομμάτια της τέχνης, σε όσα είναι πιο ελεύθερα, είναι πιθανό να αλλάξει η θεματολογία ή ο τρόπος προσέγγισης, αλλά δεν νομίζω πως θα δούμε διαφορετικές φόρμες. Και αυτό είναι μάλλον φυσικό και αναμενόμενο.

Πιστεύετε ότι αυτή η περιπέτεια θα αλλάξει και τη θεματογραφία της λογοτεχνίας, για παράδειγμα προς την κατεύθυνση της συγγραφής περισσότερων δυστοπικών έργων;

Ναι, νομίζω πως η θεματολογία θα επηρεαστεί στη λογοτεχνία, που οι συγγραφείς είναι πιο ελεύθεροι να εκφραστούν με όποιον τρόπο θέλουν. Εκεί σίγουρα η τρέχουσα κατάσταση θα δώσει μεγάλη έμπνευση. Τα δυστοπικά έργα δεν είναι κάτι νέο, αλλά είναι πιθανό να αυξηθούν σημαντικά καθώς η εποχή που ζούμε θα δώσει πολύ... υλικό στους συγγραφείς που θα θελήσουν να στραφούν σε αυτή τη θεματολογία.

Είναι λάθος να υποθέσουμε ότι εσείς οι συγγραφείς αυτήν την περίοδο έχετε περισσότερο χρόνο για γράψιμο;

Κάποιοι έχουν, κάποιοι όχι. Η δουλειά όλων μας έχει επηρεαστεί με διαφορετικό τρόπο, άλλοι δουλεύουν κανονικά, άλλοι δουλεύουν από το σπίτι αλλά εξακολουθούν να έχουν ένα αυστηρό ωράριο που απορροφά το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους. Κάποιοι έχουν παιδιά που πρέπει να απασχολήσουν με κάποιον τρόπο, ή έναν σύντροφο που μένει όλη μέρα στον ίδιο χώρο και δεν τους αφήνει να αποκοπούν από το περιβάλλον όπως θα ήθελαν. Το σημαντικότερο όμως είναι να υπάρχει διάθεση για γράψιμο. Σε μια τόσο περίεργη και αβέβαιη συνθήκη όπως αυτή υποψιάζομαι πως πολλοί συγγραφείς θα δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν και να γράψουν κάτι. Η έμπνευση δεν έρχεται κατά παραγγελία δυστυχώς, και όσα ζούμε ξεπερνάνε κάθε φαντασία.

Επειδή στην πλειοψηφία τους τα επτά βιβλία σας έχουν επίκεντρο τις σχέσεις μας, σας ρωτάω πόσο νομίζετε ότι θα επηρεαστούν οι σχέσεις από τις συνθήκες περιορισμού λόγω του ιού;

Πιστεύω θα επηρεαστούν σε ένα μεγάλο βαθμό. Θεωρώ ότι βγαίνοντας από αυτή την κατάσταση οι άνθρωποι θα έχουν αλλάξει άποψη για πολλά πράγματα σχετικά με τον τρόπο που συνδέονται με τους άλλους. Όσοι είναι μόνοι τους θα είναι έτοιμοι να συμβιβαστούν πιο εύκολα λόγω της αυξημένης ανάγκης για συντροφικότητα, και όσοι βρίσκονται σε δυσλειτουργικές ή «κουρασμένες» σχέσεις πιθανότατα να αναζητήσουν κάποια απόσταση από τον σύντροφο τους ή να θελήσουν να κάνουν μια νέα αρχή με κάποιον που θα τους ταιριάζει περισσότερο. Και κάποιοι τυχεροί θα καταφέρουν να δεθούν πιο πολύ με το ζευγάρι τους και να περάσουν ποιοτικό χρόνο παρέα! Όλα είναι πιθανά, το θέμα είναι τι επένδυση έχει κάνει ο καθένας στον τομέα των σχέσεων εξαρχής. Δεν μπορούμε να περιμένουμε να έχει... υψηλές αποδόσεις κάτι στο οποίο δεν έχουμε δώσει παρά ελάχιστα.

Πιθανολογείτε ότι στις μελλοντικές μας σχέσεις η απόσταση δεν θα παίζει τόσο μεγάλο ρόλο; Μήπως τελικά οδηγηθούμε σε πιο κλειστές κοινωνίες όπως είναι οι σκανδιναβικές;

Στα Βαλκάνια οι άνθρωποι έχουν συνηθίσει να βγαίνουν, να συναναστρέφονται με πολύ κόσμο και να είναι αυτό που λέμε «έξω καρδιά». Αυτό μπορεί να περιοριστεί για ένα μικρό χρονικό διάστημα εξαιτίας του φόβου, αλλά δεν είναι κάτι που θα αλλάξει ριζικά. Πάντοτε σε περιόδους κρίσης ο άνθρωπος προσαρμόζεται, αλλά στη συνέχεια έχει την τάση να επιστρέφει στις συνήθειες και τις ρίζες του. Θεωρώ πως το μοντέλο μιας κλειστής κοινωνίας θα ήταν αδύνατον να εφαρμοστεί σε μια χώρα όπως είναι η Ελλάδα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Οι εξ αποστάσεως σχέσεις κάνουν τον άνθρωπο πιο απόμακρο. Δεν είναι επικίνδυνο να λειτουργεί λιγότερο συναισθηματικά; Δεν πλησιάζει έτσι προς τη ρομποτική λειτουργία;

Πολλοί άνθρωποι είναι απόμακροι όντας καθισμένοι στον ίδιο καναπέ με το ζευγάρι τους. Δεν πιστεύω ότι παίζει ρόλο η απόσταση αυτή καθεαυτή, αλλά η ποιότητα της σχέσης και ο τρόπος που έχουμε συνηθίσει να ζούμε. Σχέσεις με απόσταση υπήρχαν πάντα, στο παρελθόν μάλιστα που είχαν πολέμους και φτώχεια ίσως περισσότερο από ό,τι σήμερα και σίγουρα με πολύ λιγότερες διόδους επικοινωνίας. Αυτό που θεωρώ ότι αυξάνει στις μέρες μας την απόσταση στις σχέσεις είναι το ότι ο καθένας χαζεύει στο κινητό του, στέλνει καρδούλες στο messenger και έχει μια ψευδαίσθηση επικοινωνίας που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει. Πόσοι και πόσοι άνθρωποι δεν έχουν σχέσεις στις οποίες βρίσκονται μια φορά την εβδομάδα και απλώς «παρακολουθούν» ο ένας τη ζωή του άλλου μέσα από status, stories και δεν συμμαζεύεται; Νομίζουν πως γνωρίζονται ενώ στην πραγματικότητα δεν έχουν συζητήσει παρά ελάχιστα! Πιστεύω πως εκεί βρίσκεται το πρόβλημα της ουσιαστικής απόστασης.

Εάν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις ότι στο τέλος αυτής της κρίσης θα αυξηθούν τα διαζύγια, γίνεται επίκαιρο το τελευταίο σας βιβλίο «Ζωή σε λόγου μας» που έχει θέμα τον χωρισμό…

Ο χωρισμός είναι πάντα ένα επίκαιρο θέμα αλλά πλεόν υπάρχει και το βιβλίο μου από τις εκδόσεις Λυκόφως για να σας βοηθήσει να τον ξεπεράσετε! Πέραν της πλάκας ναι, είναι πολύ πιθανό να αυξηθούν τα διαζύγια, αλλά για αυτό δεν θα ευθύνεται η κρίση την οποία ζούμε. Οι τωρινές συνθήκες απλώς ξεγυμνώνουν καταστάσεις και κάνουν πιο άμεση και πιεστική την ανάγκη ορισμένων ανθρώπων να ελευθερωθούν από σχέσεις που δεν τους ταιριάζουν. Ο τρόπος για να ξεπεράσει κανείς έναν χωρισμό είναι διαφορετικός για τον καθένα. Το «Ζωή σε λόγου μας» είναι ένας χιουμοριστικός οδηγός που παρακολουθεί τα πέντε στάδια του πένθους συγκρίνοντας τα με τα στάδια που περνά ο άνθρωπος για να ξεπεράσει έναν χωρισμό. Δίνει μια πιο ανάλαφρη οπτική στην όλη κατάσταση, που πιστεύω ότι πάντοτε χρειάζεται, γιατί ενώ κάθε άνθρωπος βιώνει με διαφορετικό τρόπο τον χωρισμό, πρόκειται για μια στενάχωρη διαδικασία για όλους μας.

Σε τέτοιες εποχές, το χιούμορ και η σάτιρα μέσα από τη λογοτεχνία μπορούν να μας δώσουν παρηγοριά και διέξοδο;

Μπορούν και πρέπει να μας δώσουν διέξοδο. Κάθε μορφή τέχνης πρέπει να βοηθάει τους ανθρώπους να ξεπερνάνε τις δύσκολες συνθήκες και για αυτό το λόγο είναι σημαντικό να έχουμε μεγαλύτερο σεβασμό προς τους ανθρώπους που παράγουν υλικό για να μας ψυχαγωγήσουν.