Book review: Κενό μνήμης - Camilla Grebe

Book review: Κενό μνήμης - Camilla Grebe

Μετά το συγγραφικό ντεμπούτο της με το «Σε λεπτό πάγο», η Camilla Grebe επιστρέφει με ένα ακόμα αστυνομικό μυθιστόρημα με μπόλικες δόσεις μυστηρίου, το «Κενό μνήμης».

Η ιστορία ξεκινά ένα φθινοπωρινό βράδυ οχτώ χρόνια πριν, όταν η Μάλιν και ο Κένι αποφάσισαν να περάσουν ένα βράδυ στο δάσος. Η ανακάλυψη ενός κρανίου που ανήκει σε ένα μικρό κορίτσι, όμως, αλλάζει για πάντα τις ζωές τους. Οχτώ χρόνια μετά, δύο άλλοι άνθρωποι θα συναντηθούν τυχαία στο δάσος, στο ίδιο σημείο όπου βρέθηκε το κρανίο της μικρής· ο έφηβος Τζέικ και η μεσήλικη Χάνε. Ο πρώτος έχει βγει από το σπίτι κρυφά, με μια εμφάνιση κάπως ιδιαίτερη και χωρίς καμιά επιθυμία να γίνει αντιληπτός. Η Χάνε, από την άλλη, φαίνεται χαμένη, αποπροσανατολισμένη.

Η Χάνε και ο σύντροφός της, Πέτερ, έχουν έρθει να βοηθήσουν την τοπική αστυνομία στην επίλυση κάποιων παλιών υποθέσεων. Μία από αυτές είναι και εκείνη του κοριτσιού που είχε βρεθεί νεκρό. Η Μάλιν, που τότε είχε βρει το κρανίο, σήμερα είναι αστυνομικός και συμμετέχει επίσης στην έρευνα. Τώρα, εκείνη και η ομάδα της καλούνται επιπλέον να βρουν τον Πέτερ, ο οποίος έχει εξαφανιστεί χωρίς να αφήσει πίσω του ίχνη, αλλά και να διαχειριστούν την κατάσταση της Χάνε, που δεν θυμάται τίποτα απ’ όσα διαδραματίστηκαν εκείνη τη μοιραία νύχτα στο δάσος. Κι όταν, στο ίδιο σημείο, ανακαλύπτεται το πτώμα μιας γυναίκας, η κατάσταση περιπλέκεται περισσότερο. Ποια είναι η νεκρή γυναίκα και πώς βρέθηκε στο συγκεκριμένο σημείο; Τι δουλειά είχαν η Χάνε κι ο Πέτερ στο δάσος, χωρίς να έχουν ενημερώσει κανέναν; Τι συνέβη στον Πέτερ και γιατί η Χάνε δεν μπορεί να θυμηθεί;

Στο «Σε λεπτό πάγο» είχαμε γνωρίσει για πρώτη φορά τους Χάνε και Πέτερ, και τους ξανασυναντούμε εδώ – ως κανονικό ζευγάρι πλέον. Αποτελεί μια ευχάριστη έκπληξη αυτό για τους αναγνώστες που τους ξέρουν ήδη, ενώ πιθανότατα θα ωθήσει αυτούς που τους γνωρίζουν τώρα για πρώτη φορά να ψάξουν το προηγούμενο βιβλίο της Grebe. Επιπλέον, είναι πάντα ενδιαφέρον να παρακολουθεί κανείς την εξέλιξη των ηρώων από βιβλίο σε βιβλίο – εδώ, βέβαια, δυστυχώς ο Πέτερ είναι απών και μόνο μέσω της Χάνε και των καταγραφών της στο περίφημο ημερολόγιο μαθαίνουμε για την πορεία της σχέσης τους. Το τι συνέβη τελικά, καθώς και ποια είναι η τύχη του Πέτερ, ο αναγνώστης θα το μάθει στο τέλος του βιβλίου.

 Η αφήγηση μοιράζεται ανάμεσα στη Χάνε, τον Τζέικ και τη Μάλιν. Οι τρεις τους είναι όχι μόνο εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες, αλλά βιώνουν και διαφορετική περίοδο στη ζωή τους: ο Τζέικ αντιμετωπίζει τα προβλήματα της εφηβείας και του σεξουαλικού (και όχι μόνο) προσανατολισμού του· η Μάλιν βρίσκεται σε μια φάση που αμφισβητεί τα κεκτημένα της και τις αποφάσεις που έχει πάρει για το μέλλον, όντας σε μια ηλικία όπου υποτίθεται πως η ζωή της θα έπρεπε να είναι στρωμένη σε όλους τους τομείς· η Χάνε παλεύει κυρίως με την ασθένειά της, που την κάνει να ξεχνάει όλο και περισσότερα πράγματα, γεγονότα και πρόσωπα, χάνοντας κάθε φορά ένα ακόμα κομμάτι από τον εαυτό της. Ο πρώτος νοιάζεται για τα προσωπικά του, αλλά και για τον πατέρα του που θεωρείται ύποπτος, η δεύτερη για τη δουλειά και το μέλλον της και η τρίτη για τον εξαφανισμένο σύντροφό της και τις χαμένες μνήμες της. Αυτές οι διαφορές τους διαμορφώνουν την εκάστοτε αφήγηση, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο μοτίβο αποκαλύψεων και εξελίξεων που διαφοροποιείται ανάλογα με τον αφηγητή και τις περιστάσεις. Το αν ο αναγνώστης κατανοήσει, δικαιολογήσει ή καταδικάσει τις πράξεις τους, τα λόγια ή τις σκέψεις τους, ποσώς τους ενδιαφέρει· εκείνοι απλά καταθέτουν την αλήθεια τους, έτσι όπως τη σκέφτονται και τη βιώνουν. Πολύ ικανοποιητική η δημιουργία καθενός από αυτά τα κομμάτια, που μοιάζουν σαν να έχουν γραφεί από διαφορετικά χέρια. Η Grebe μπορεί να μην καταφέρνει συνεχώς να διατηρεί στα ύψη το ενδιαφέρον, όμως οπωσδήποτε κατορθώνει να προσεγγίσει άψογα την προσωπικότητα των χαρακτήρων και να δημιουργήσει ψυχογραφήματα μοναδικά, που ώρες ώρες κλέβουν την παράσταση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το προσφυγικό ζήτημα και το πώς αποτυπώνεται αυτό στις σελίδες του βιβλίου. Οι κάτοικοι της μικρής πόλης Όρμπεργ δεν βλέπουν με καλό μάτι τους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή τους, ούτε τα προνόμια που τους έχουν δοθεί από το κράτος. Είναι επιφυλακτικοί μαζί τους και τους θεωρούν ικανούς για οποιαδήποτε κακή πράξη. Οι ιδέες και οι απόψεις που εκφράζονται εδώ δεν αντιπροσωπεύουν μονάχα ένα μέρος των πολιτών της Σουηδίας, αλλά και των υπόλοιπων χωρών όπου φιλοξενούνται πρόσφυγες. Και βέβαια δεν ηχούν και τόσο ξένες ούτε στα δικά μας αυτιά. Υπάρχουν στιγμές που οι αναφορές στο μεταναστευτικό ζήτημα και στα περιστατικά ρατσιστικής βίας έχουν τόσο έντονη δυναμική, όσο κι η ίδια η εγκληματική πράξη που ζητάει απαντήσεις. Το τέλος, δε, έρχεται να ανατρέψει με έναν ιδιαίτερα αναπάντεχο τρόπο πολλά από τα δεδομένα που υπάρχουν στο βιβλίο και να αποδείξει, για μια ακόμη φορά, πως τίποτα δεν είναι οριστικό μέχρι να βγει ολόκληρο στο φως. Επιπλέον, «αποζημιώνει» κατά κάποιον τρόπο με αυτή την ανατροπή όσους είχαν ανακαλύψει τον δράστη αρκετά πριν τις τελευταίες σελίδες.

Το «Κενό μνήμης» είναι ένα θρίλερ μυστηρίου που ισορροπεί ανάμεσα στην αμιγώς αστυνομική πλοκή και στη στηλίτευση ορισμένων κοινωνικών φαινομένων που συναντώνται γενικά στην Ευρώπη κι όχι μόνο στη Σκανδιναβία, επιδιώκοντας να συναρπάσει τον αναγνώστη με την πρώτη και να τον προβληματίσει με τη δεύτερη.

 

Χρύσα Βασιλείου