Book review: Στη σκιά του Έντγκαρ Άλαν Πόε - Leslie S. Klinger

Book review: Στη σκιά του Έντγκαρ Άλαν Πόε - Leslie S. Klinger

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο Έντγκαρ Άλαν Πόε δεν είναι απλά ένας από τους διασημότερους συγγραφείς της παγκόσμιας λογοτεχνίας, αλλά κι ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του είδους της λογοτεχνίας τρόμου. Είναι εκείνος που αποτέλεσε ορόσημο στο συγκεκριμένο είδος· τα διηγήματά του καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα που περιλαμβάνει την επιστημονική φαντασία, το μυστήριο και τον τρόμο.

 Όμως, όπως είναι φυσικό, δεν ασχολήθηκε μόνο εκείνος με το υπερφυσικό· πολλοί σύγχρονοί του και μεταγενέστεροι συγγραφείς έγραψαν τρομακτικές ιστορίες, τις οποίες ιδανικά αφηγείται κανείς ένα βροχερό βράδυ σε ένα μισοσκότεινο δωμάτιο, ενώ οι αναλαμπές της φωτιάς που καίει στο τζάκι δημιουργούν μακάβριες σκηνές στους τοίχους και οι ακροατές αδημονούν για τη συνέχεια, παρά το ρίγος του φόβου που διατρέχει τη σπονδυλική τους στήλη.

Ο Leslie S. Klinger, που θεωρείται αυθεντία σε ό,τι αφορά τον σημαντικότερο ντετέκτιβ της λογοτεχνίας, τον Σέρλοκ Χολμς, αποφάσισε λοιπόν να μαζέψει κάποιες κλασικές ιστορίες τρόμου και να τις συγκεντρώσει στη συγκεκριμένη ανθολογία, που την ονόμασε «Στη σκιά του Έντγκαρ Άλαν Πόε». Γιατί πολλοί από αυτούς έγραψαν έργα που άξιζαν όσο και εκείνα του μεγάλου δημιουργού, αλλά «θάφτηκαν» στην ανωνυμία και δεν κατάφεραν να διατηρηθούν στο πέρασμα του χρόνου. Θέλοντας να τους προσδώσει την αίγλη που τους αξίζει, αλλά και να τιμήσει κατά κάποιον τρόπο τους συγγραφείς τους, ο Klinger τις παρουσιάζει στην εν λόγω ανθολογία, βγάζοντάς τις από τη «σκιά» του Πόε και φέρνοντάς τις εκ νέου στο φως και στο κριτικό μάτι του αναγνώστη.

Στη συλλογή αυτή, λοιπόν, περιλαμβάνονται ορισμένες από τις καλύτερες και πιο κλασικές ιστορίες του 19ου αιώνα -πιο συγκεκριμένα, από το 1816 μέχρι το 1914- με βάση την αίσθηση που άφησαν, σε ιστορικό και λογοτεχνικό πλαίσιο, στην εποχή τους ή και αργότερα. Οι φανατικοί του συγκεκριμένου είδους οπωσδήποτε θα αναγνωρίσουν κάποια από τα ονόματα των δημιουργών. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν εκείνα των Ambrose Pierce, Bram Stoker, Arthur Conan Doyle, Charlotte Perkins Gilman, Dick Donovan, E.T.A. Hoffman κ.α., ενώ κάθε ιστορίας προηγείται ένα σύντομο σημείωμα με λίγες πληροφορίες τόσο για τον δημιουργό της, όσο και για την ίδια.

Το περιεχόμενο της ανθολογίας καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ιστοριών με θέματα που ποικίλλουν σε ό,τι αφορά την βαθμίδα του τρόμου. Κάποιες από αυτές είναι καθαρά τρομακτικές, άλλες ανατριχιαστικές, άλλες αφήνουν μια αμυδρή υπόνοια υπερφυσικού, ενώ μερικές «παίζουν» με τα βαθύτερα ένστικτα και τον ψυχισμό του αναγνώστη – ακόμα και κάποιες προσωπικές του εμπειρίες ίσως, που θα τον έκαναν να βάλει τον εαυτό του στη θέση του ήρωα. Ας μην ξεχνάμε πως στα τέλη του 19ου αιώνα οι ιστορίες τρόμου δεν γοήτευαν μόνο τους συγγραφείς που είχαν εντρυφήσει στο συγκεκριμένο είδος, αλλά και το κοινό τους, που διψούσε για τέτοιες αφηγήσεις.

Ορισμένα μοτίβα συναντώνται περισσότερο από άλλα, μιας και οι ιστορίες βασίζονται εν μέρει στις αντιλήψεις του κόσμου την εποχή εκείνη. Τα φαντάσματα, λόγου χάρη, υπήρξαν πολύ δημοφιλή στη λογοτεχνία τρόμου. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για μια αγαπημένη μορφή, ένα πρόσωπο της οικογένειας ή του στενού φιλικού κύκλου, που εμφανίζεται ξανά στους οικείους συνήθως για κάποιον συγκεκριμένο λόγο. Σε μια εποχή όπου κάθε οικογένεια θρηνούσε τουλάχιστον μια απώλεια που δεν οφειλόταν πάντα σε φυσικά αίτια και που οι ιστορίες με πνεύματα ήταν ευρέως διαδεδομένες, ήταν επόμενο τέτοιες ιστορίες να προσελκύουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Σκοτεινές κι εκδικητικές μορφές, πλάσματα με υπερφυσικές δυνάμεις, ψυχές καταδικασμένες να περιδιαβαίνουν αιώνια ανάμεσα στους δύο κόσμους, παράξενα βήματα και κραυγές που ακούγονται σε παλιά σπίτια και στοιχειωμένες σοφίτες, πνεύματα που διψούν για εκδίκηση, θρύλοι, απόκοσμες σιλουέτες που παραμονεύουν στις σκοτεινές γωνιές… Όλα αυτά, κι ακόμα περισσότερα, αποτελούν ένα θαυμάσιο υλικό που εκμεταλλεύτηκαν στο έπακρο οι δημιουργοί των εν λόγω ιστοριών, έτσι ώστε να πλάσουν διηγήματα που μοιάζουν αληθινά, σαν κάποια προσωπική εμπειρία, και άκρως ικανά να προκαλέσουν το αναγνωστικό αίσθημα.

Είναι όλα τους καλογραμμένα και διαλεγμένα πολύ προσεκτικά, έτσι ώστε να αποτελούν ένα αξιοπρόσεκτο σύνολο που ικανοποιεί κάθε γούστο. Πέραν αυτού, το καθένα έχει τη δική του ξεχωριστή ταυτότητα, που του δίνει το ιδιαίτερο ύφος του. Κανένα από αυτά δεν χρησιμοποιεί κραυγαλέες εκφράσεις ή σκηνές, προκειμένου να σπείρει τον τρόμο. Αρκεί ο τρόπος γραφής, το ύφος και το περιεχόμενό τους. Είναι πραγματικά απολαυστικό να διαβάζεις «καθαρό», ανόθευτο τρόμο, χωρίς περιττές… σπλατεριές και εντυπωσιακά, αλλά άχρηστα και υπερβολικά εφέ. Η αισθητική των συγκεκριμένων ιστοριών δύσκολα βρίσκει το ταίρι της· είναι κυριολεκτικά φερμένες από μια άλλη εποχή, και κουβαλούν όλο το άρωμα και την ατμόσφαιρά της.

Η συγκεκριμένη ανθολογία, ικανή να ανασύρει τους πιο καλά κρυμμένους φόβους του αναγνώστη, να τον φέρει αντιμέτωπο με ό,τι τον τρομάζει περισσότερο ή, πολύ απλά, να του προσφέρει μια πρώτης τάξεως λογοτεχνική απόλαυση, δεν πρέπει να λείπει από κανένα ράφι. Αποτελεί ένα πραγματικό κόσμημα του είδους της, που οπωσδήποτε δεν θα αφήσει κανέναν αναγνώστη αδιάφορο!

 

Χρύσα Βασιλείου