Ex_pose: Αιμιλία Μπουρίτη / Συνέντευξη

Η χορογράφος-εικαστικός Αιμιλία Μπουρίτη παρουσιάζει μία σειρά από ενδιαφέρουσες δράσεις στο Φεστιβάλ Αισχυλείων 2015 που χαρακτηρίζονται κυρίως από τον σεβασμό στο παρελθόν και στο παρόν του τόπου αλλά και από την αγωνία για το μέλλον του.

Το project Έλευση | χώρος χρόνος ενέργεια ερευνά τη σχέση του σώματος με το βιομηχανικό τοπίο της Ελευσίνας.

Η Ελευσίνα είναι ένας τόπος με σημαντικό παρελθόν και ιστορία που όμως πλήγηκε βαριά από τη βιομηχανική πορεία της χώρας τον τελευταίο αιώνα.

Στο συγκεκριμένο project το σώμα τοποθετείται στους βιομηχανικούς χώρους, (Α.Ε. Τσιμέντων ΤΙΤΑΝ Εργοστάσιο Ελευσίνας, Παλαιά Λατομεία Ελευσίνας, Παλαιό Καρνάγιο, Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. βιομηχανικές εγκαταστάσεις Ελευσίνας - πρώην Πετρόλα), καταγράφει την αρχιτεκτονική, τη δυναμική και την ιστορία τους ενώ παράλληλα δημιουργεί ένα καινούργιο περιβάλλον, στο οποίο ο άνθρωπος συναντά το βιομηχανικό χώρο, συνυπάρχουν και αναδημιουργούν ένα καινούργιο πεδίο πραγματικότητας.

Το project που συνδυάζει την εικαστική εγκατάσταση με το βίντεο και την performance, εγκαινιάστηκε στις 6 Σεπτεμβρίου και θα διαρκέσει έως τις 18 Σεπτεμβρίου.

Στις 12 του μηνός θα πραγματοποιηθεί σε επιμέλεια και σχεδιασμό της Αιμιλίας Μπουρίτη επίσης στα πλαίσια του Φεστιβάς Αισχυλείων η performance:  Ημιμαραθώνιος Αγώνας 2015 / Στα ίχνη της Ιεράς Οδου, Προς Δυσμάς μία Τελετουργία Εξαγνισμού.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed

Φωτο: Δήμητρα Τσάμη - Παλαιό Καρνάγιο Ελευσίνας

Η Αιμιλία Μπουρίτη μίλησε για τη συμμετοχή της στο Φεστιβάλ Αισχυλείων 2015 αλλά και για το έργο της γενικότερα στην Ελένη Ζυμαράκη Τζώρτζη

Ε.Ζ. Η εικαστική εγκατάσταση και η performance που παρουσιάζεις στο Φεστιβάλ Αισχυλείων 2015 στην Ελευσίνα διερευνά τη σχέση του σώματος με το βιομηχανικό τοπίο. Πώς προέκυψε σαν ιδέα αλλά και σαν ανάγκη το συγκεκριμένο project;

Η ιδέα του συγκεκριμένου project ασυνείδητα υπήρχε μέσα μου, κάτοικος Θριασίου πεδίου (το Θριάσιο πεδίο είναι η πεδιάδα γύρω από το δήμο της Ελευσίνας, Μάνδρας και του Ασπροπύργου, όπου και γεννήθηκα). Η περιοχή αυτή είχε μία διπλή ταυτότητα: βιομηχανική και αγροτική. Η βιομηχανική ανάπτυξη στην πορεία άρχισε να εξαφανίζει την αγροτική ζωή του Θριασίου πεδίου.

Έχω παίξει ως παιδί στα περιβόλια της περιοχής, οι γονείς μου ήταν αγρότες. Και θυμάμαι συχνά να δυσκολευόμαστε όταν φύσαγε νοτιάς να αναπνεύσουμε εξαιτίας του εργοστασίου κατασκευής μπαταριών που υπήρχε κοντά στο αεροδρόμιο της Ελευσίνας, ενώ όταν φύσαγε βοριάς μύριζε η χωματερή.

Στην πορεία όμως όλο και περισσότεροι άνθρωποι δούλευαν στα εργοστάσια της περιοχής και σταδιακά άρχισαν να απαιτούν καλύτερες συνθήκες και εργασιακές αλλά και περιβαλλοντικές.

Καλλιτεχνικά τώρα, για πολλά χρόνια με είχε απασχολήσει ο Ελευσίνιος μύθος της θεάς Δήμητρας, και τι αυτός συμβολίζει σχετικά με την ανάπτυξη της συνείδησης του ανθρώπου.

Προσπαθούσα να αποκωδικοποιήσω τα σύμβολα της Ελευσίνιας Ιερατικής Δήμητρας, στην πορεία άρχισα να αντιλαμβάνομαι ότι υπήρχε η αρχέγονη, αγροτική Δήμητρα του Θριασίου πεδίου και τέλος είδα να προβάλλει η βιομηχανική Δήμητρα. Τρεις όψεις που παρουσιάζουν και την πορεία της περιοχής του Θριασίου πεδίου.

Μπορεί το έργο αυτό να ξεδιπλώνει το βιομηχανικό τοπίο της Ελευσίνας αλλά είναι ένα έργο που θέτει ένα γενικότερο ερώτημα σχετικά με τη σχέση του σώματος με τον βιομηχανικό χώρο.

Η ανάγκη μου είναι να δημιουργήσω ένα καινούργιο επίπεδο συνάντησης του σώματος με το βιομηχανικό χώρο και να επαναπροσδιορίσω τη σχέση μαζί του. Πρόθεση μου είναι να συναντήσω το βιομηχανικό χώρο σαν μία  ζωντανή οντότητα και να χτίσω έναν διάλογο.

Το σώμα τοποθετείται μέσα ή απέναντι από τον βιομηχανικό χώρο και δημιουργεί έναν διάλογο με την αρχιτεκτονική του, την ιστορία του, την ενέργεια που εκπέμπει.  

 

Ε.Ζ. Ποια ιδιαίτερη προετοιμασία απαιτεί ένα τέτοιο project; θα μπορούσες να μας μιλήσεις για τα στάδια της προετοιμασίας αυτής;

Σε αυτό το σημείο θα θίξω μόνο το σημείο της προετοιμασίας του σώματος αλλά μέσα από τη διάσταση ότι το σώμα αντιμετωπίζεται ως ψυχόσωμα.

Βασικό στάδιο είναι να αφουγκραστώ το χώρο και να αναπνεύσω μαζί του, να τον αντιληφθώ ως ένα ον. Η αίσθηση τότε που ακολουθεί κινητοποιεί το κέντρο του σώματος μου που βρίσκεται στην κοιλιά και δέχομαι το έναυσμα της κίνησης. Καθώς ο εσωτερικός χώρος του σώματος κινείται συναντά τον ενεργειακό χώρο του βιομηχανικού τοπίου και η σχέση μας ξεκινά να αναπτύσσεται.

Το επόμενο στάδιο είναι η αίσθηση της αρχιτεκτονικής του σώματος σε σχέση με την αρχιτεκτονική του βιομηχανικού χώρου, οι άξονες του σώματος στη νοητή προέκταση τους συναντούν τους άξονες του βιομηχανικού χώρου και δημιουργούμε ένα κοινό δίκτυο ενεργειών.

Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αναφέρω ότι στην performance φοράω ένα ιδιαίτερο εικαστικό κουστούμι το οποίο αποτελείται από πολλαπλά νήματα που φεύγουν από το σώμα προς το χώρο και με αυτόν τον τρόπο τονίζεται η ενεργειακή σχέση και το δίκτυο που το σώμα αναπτύσσει με το χώρο.

Ένα άλλο βασικό στοιχείο του διαλόγου με τον χώρο είναι το στοιχείο της μνήμης, και τα παρακάτω ερωτήματα εμφανίζονται: Ποια είναι η ταυτότητα του βιομηχανικού χώρου; Η πορεία του; Η αρχιτεκτονική του; Ποιες είναι οι μαρτυρίες των ανθρώπου που δούλεψαν εκεί; Τα πιθανά εργατικά ατυχήματα που γίνανε; Τα μέτρα ασφαλείας;  Tα πιο φιλικά μέτρα για το περιβάλλον; Σε ποια κατάσταση είναι σήμερα; Ανάπτυξης, Στασιμότητας, Ερήμωσης;

Αυτή η καταγραφή δημιουργεί επίπεδα μίας πολλαπλής επικοινωνίας με το βιομηχανικό χώρο, όπου κάποιες φορές μέσα από την οργανική κίνηση του σώματος εξορκίζονται οι μνήμες, άλλες φορές ανακαλούνται δημιουργώντας συνειδητά ένα καινούργιο επίπεδο διαλόγου όπου ο άνθρωπος ως πνεύμα και σώμα επαναπροσδιορίζει τα όρια μεταξύ της ανθρώπινης ζωής και της βιομηχανικής ανάπτυξης.

Θα ήθελα να προσθέσω ότι ο κάθε βιομηχανικός χώρος ξεδίπλωσε και από μία διαφορετική ποιότητα που τον χαρακτήριζε.

Η αίσθηση ότι, αφουγκράζομαι τον χώρο, συνδημιουργώ, αλλά και αναμετριέμαι μαζί του, ταυτίζομαι και τέλος ανυψώνομαι συνειδησιακά πάνω από αυτόν, δημιουργεί ένα ενεργειακό πλαίσιο όπου όλα μπορούν να συμβούν και να επανατοποθετηθούν στοιχεία χρήσιμα για τον άνθρωπο και για τον βιομηχανικό χώρο. 

Τέλος, ένα άλλο στοιχείο που σηματοδοτεί την έρευνα και το έργο είναι το στοιχείο της ιστορίας.

Στους χώρους που εργάστηκα, συχνά υπήρχε και ένα  στοιχείο συμπόνιας μπροστά σε βιομηχανικούς χώρους που ερήμωναν ή γκρεμίζονταν. Ο βιομηχανικός  χώρος φάνταζε τότε σαν ένα ον που καταστρέφονταν αφού πλέον δεν ήταν χρήσιμος.

Χώροι με ιστορία 113 χρόνων, όπως μερικοί χώροι του εργοστασίου ΤΙΤΑΝ Ελευσίνας, όπου για λόγους ασφαλείας γκρεμίζονται (αφού δεν υπάρχει η οικονομική δυνατότητα να μετατραπούν σε βιομηχανικό μουσείο), με τον τρόπο αυτό όμως γκρεμίζετε και θάβετε μαζί τους και ένα κομμάτι της ιστορίας.

Αξίζει να σημειώσω ότι στο Θριάσιο πεδίο συναντάμε όχι μόνον τη βιομηχανική ιστορία του τόπου αλλά σηματοδοτείται και η βιομηχανική πορεία της χώρας τον τελευταίο αιώνα.

Κλείνοντας, έχω την αίσθηση ότι συνάντησα το βιομηχανικό χώρο σαν να ήταν μία οντότητα που ανέπνευσα μαζί της, συμπορεύτηκα, ταυτίστηκα  και στο τέλος τοποθέτησα την πνευματική μου υπόσταση ως ρυθμιστή της σχέσης μου μαζί της.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed

Φωτο: Δήμητρα Τσάμη - Παλαιό Καρνάγιο Ελευσίνας

Ε.Ζ. Η διερεύνηση και η καταγραφή της ταυτότητας των βιομηχανικών χώρων που έχεις κάνει αποτελεί ένα σημαντικό υλικό. Αυτό το υλικό παρουσιάζεται στο κοινό στα πλαίσια της εικαστικής εγκατάστασης;

Μαζί με την εγκατάσταση θα προβάλλεται και ένα βίντεο το οποίο θα παρουσιάζει την ταυτότητα των χώρων που δούλεψα  και το στίγμα της σημερινής τους κατάστασης. Αλλά λεπτομερή αναφορά σε σχέση με το ιστορικό στοιχείο των βιομηχανικών χώρων της Ελευσίνας θα παρουσιαστεί στην επόμενη φάση του έργου.

Ε.Ζ. Ποιος είναι ο σχεδιασμός αλλά και οι προσδοκίες σου όσον αφορά στη συμμετοχή του κοινού στην Έλευση;

Ελπίζω το κοινό που θα παρακολουθήσει το έργο αυτό ως εγκατάσταση, βίντεο και performance να αφουγκραστεί τη σχέση του με το βιομηχανικό χώρο, δηλαδή να ανακαλύψει την πολυδιάστατη οντότητα του χώρου και να επαναπροσδιορίσει τον τρόπο της συμπόρευσης μαζί του.

Τέλος, να συνειδητοποιήσει το δικαίωμα του ως άνθρωπος να μην υπηρετεί τυφλά τη βιομηχανική ανάπτυξη αλλά να στέκεται με ένα πνευματικό κριτήριο απέναντι στο περιβάλλον και στη ζωή του.

Επίσης θα ήθελα να αναφέρω, ότι το έργο «Έλευση| Χώρος Χρόνος Ενέργεια. Το σώμα στο βιομηχανικό τοπίο της Ελευσίνας», είναι ένα μέρος μίας ευρύτερης έρευνας πάνω στο θέμα «Σώμα και βιομηχανικό τοπίο».

Ε.Ζ.Το κοστούμι με τα νήματα που θα φοράς στην performance το έχεις χρησιμοποιήσει και στο παρελθόν. Ποια είναι η ιστορία του αλλά και ο ρόλος του στη σχέση που αναπτύσσεις κάθε φορά με το περιβάλλον;

Με το κουστούμι αυτό άρχισα να δουλεύω από το 1999 στην Αγγλία και είχε προκύψει από τη συνεργασία μου με τη γλύπτρια Mary Clay.

Έχει υπάρξει ένα σημαντικό μέσο για να ανακαλύψω τους νόμους της σωματικής φόρμας σε σχέση με την κίνησή της.

Η πρώτη προσέγγιση ήταν ο πειραματισμός πάνω στη θεωρία του Rudolf Laban σχετικά με το σώμα και τα επίπεδα του χώρου σε αντιστοιχία με τις ποιότητες της κίνησης.

Στην πορεία αυτό διευρύνθηκε καθώς δούλεψα με το κουστούμι σε διαφορετικούς εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους. Επίσης προστέθηκε και το στοιχείο της κοσμικής ενέργειας και πως αυτή άλλαζε κλίμακα όταν το καλλιτεχνικό έργο δουλευόταν σε εσωτερικό ή εξωτερικό χώρο.

Ένα άλλο  σημαντικό στοιχείο για μένα ήταν η γέφυρα που χτιζόταν μεταξύ της κοσμικής ενέργειας με τη μετουσιωμένη ενέργεια ενός εξαγνισμένου καλλιτέχνη.

Πολλές φορές έχει παρουσιαστεί το κουστούμι μόνο του ως εγκατάσταση χωρίς performance γιατί αισθάνομαι ότι έχει εμποτιστεί πολύ με την ενέργεια μου έτσι ώστε έχει αποκτήσει μία αυτόνομη ζωή.

Στο συγκεκριμένο έργο τώρα “Ελευση| Χώρος Χρόνος Ενέργεια”, ως καλλιτέχνης καλούμαι να περάσω από την αίσθηση μίας πιο ηλιακής κατάστασης που δημιουργούν τα νήματα του κουστουμιού καθώς φεύγουν ως φωτεινή ενέργεια από το σώμα για να συναντήσουν την ενέργεια του βιομηχανικού χώρου, η οποία είναι πιο βαριά, γήινη και χθόνια. Αυτό αλλάζει τη δυναμική της performance, είναι ένα καινούργιο στοιχείο που προκύπτει και που για μένα είναι σταθμός.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed

Φώτο: Μαρία Αθανασοπούλου - Παλαιό Καρνάγιο Ελευσίνας

Ε.Ζ. Ποια είναι η φιλοσοφία που διακατέχει την αντίληψή σου για το σώμα και τη λειτουργία του ως μέσο καλλιτεχνικής δημιουργίας;

Έχω άπειρη εμπιστοσύνη στο σώμα, το σώμα φυλάει μνήμες αρχέγονες σε σχέση με τον εγκέφαλο που είναι ένα όργανο που έχει εξελιχθεί αργότερα.

Στο κέντρο του σώματος στο ύψος της κοιλιάς, υπάρχει το ηλιακό πλέγμα που αποκαλείται ο «πρώτος εγκέφαλος» σύμφωνα με κάποιες θεωρίες (που με βρίσκουν σύμφωνη), εκεί βρίσκεται όλη η καταγραμμένη συλλογική μας μνήμη.

Το «εμπιστεύομαι την κοιλιά μου» σημαίνει ότι εμπιστεύομαι τις ρίζες του όντος μου.

Αυτό συνεπάγεται ότι ως καλλιτέχνης αν διερευνήσω το έργο μου μέσα από μία σωματικότητα το υλικό που θα μου δώσει το σώμα θα είναι πολύ πιο ουσιαστικό σε σχέση από μία νοητική προσέγγιση.

Το σώμα δεν λέει ψέματα, παρουσιάζει ακριβώς το υλικό του κάθε καλλιτέχνη, τη μοναδικότητα και το βάθος του.

 

Ε.Ζ. Τι είναι αυτό που μένει όταν ολοκληρωθεί μία performance, στον καλλιτέχνη, στο κοινό, στον χώρο;

Πιστεύω ότι αυτό που μένει είναι πέρα από μία νοητική καταγραφή, θέλω να πιστεύω ότι μένει ένα βίωμα, όπου αυτό με τη σειρά του ελπίζω να μεταφέρει ένα “essence” στο κοινό, μία αιθερική ουσία, ένα ψυχικό στοιχείο όπου πιθανά να ξεκλειδώσει κάτι στον εσωτερικό κόσμο των θεατών.

Όσον αφορά το χώρο πιστεύω ότι μία performance καθώς μεταφέρει την ενέργεια του καλλιτέχνη δημιουργεί μία εγγραφή στο χώρο αλλάζοντας τη δόνηση του.

Τέλος, όλα τα παραπάνω μπορούν να συμβούν αν ο καλλιτέχνης επιτελεί ένα έργο ανύψωσης της συνείδησής του και εξαγνισμού της ενέργειάς του. Τότε φεύγει από τα όρια του «εγώ» και το έργο του αφορά το «εμείς». 

 

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΙΣΧΥΛΕΙΩΝ 2015

Αύγουστος – Σεπτέμβριος – Οκτώβριος

Παλαιό Ελαιουργείο - Παραλία Ελευσίνας

http://aisxylia.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=870&Itemid=78

http://aisxylia.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=871&Itemid=155

 

Ελένη Ζυμαράκη Τζώρτζη

10.09.2015