Ex_pose: Οι διάφανοι, αιωρούμενοι κόσμοι του Daniel Mullen

Οι διάφανοι, αιωρούμενοι κόσμοι του φέρουν μαζί την αυστηρότητα και την ακρίβεια του αρχιτεκτονικου σχεδίου και συνάμα την ευθραυστότητα και την ευαισθησία της ποίησης.

Ο γεννημένος στη Σκωτία καλλιτέχνης Daniel Mullen ζει και εργάζεται στο Άμστερνταμ την πόλη που όπως χαρακτηριστικά αναφέρει επισκέφτηκε για να σπουδάσει και όπου ξανα-ανακάλυψε το πάθος του για την αρχιτεκτονική.

Ο Daniel Mullen έχει στο ενεργητικό του πλήθος ατομικών και ομαδικών εκθέσεων.Το 2014 ήταν υποψήφιος για το βραβείο Koninklijke Prijs for Schilderkunst.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed     src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed

O Daniel Mullen μίλησε στην Ελένη Ζυμαράκη Τζώρτζη για τη δουλειά του αλλά και για τον κόσμο της τέχνης γενικότερα.

E.Z. Πώς θα περιέγραφες τα ζωγραφικά σου έργα σε κάποιον που δεν έχει ποτέ τη δουλειά σου;

Φτιάχνω εικόνες αφηρημένων αρχιτεκτονικών όγκων που μοιάζουν δίχως βάρος και διαφανή, στις οποίες εικόνες η κλίμακα εναπόκειται στην φαντασία του θεατή.

E.Z. Emptiness, Glass, Pipe – οι τρεις λέξεις που κυριαρχούν την διατριβή σου και δίνουν μία καθαρή εικόνα των φιλοσοφικών ιδεών σου σχετικά με την πραγματικότητα και την αντίληψη. Θα μπορούσες να μας μιλήσεις για αυτές τις ιδέες και τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν τη δουλειά σου;

Η κενότητα βρίσκεται στον πυρήνα της σκέψης μου όσον αφορά στην αντίληψη της πραγματικότητας. Όταν ήμουν παιδί, που πραγματικά ήξερα να παίζω, η φαντασία μου κυριαρχούσε στην αντίληψη των όσων με περιέβαλλαν. Συχνά έπρεπε να με επαναφέρουν με φωνές και τραβήγματα στην πραγματικότητα. Στην ουσία νιώθω σαν ένας άνθρωπος που βρίσκεται εγκλωβισμένος ανάμεσα στην πραγματικότητα και την φαντασία του και παρόλα αυτά μπορώ κατά κάποιο τρόπο να κινούμαι ανάμεσα και στα δύο. Για εμένα το ζήτημα της ταυτόχρονης ύπαρξης και μη ύπαρξης είναι αυτό που δημιουργεί τη γοητεία του κενού. Μου αρέσει η αντιφατική της φύση – νιώθω πως πρόκειται για μια αλήθεια πάνω στην οποία θέλω να επεκταθώ. Στη διατριβή μου χρησιμοποίησα την έννοια του γυαλιού και της πίπας καπνίσματος ως απτές απεικονίσεις για να εξερευνήσω τον κόσμο. Η διατριβή μου ήταν ένα δεμένο βιβλίο με διάφανες πλαστικές σελίδες. Υπήρχε μόνο ένα κενό άσπρο φύλλο χαρτιού το οποίο μπορούσες να τοποθετήσεις πίσω από κάθε σελίδα προκειμένου να τη διαβάσεις.

Για εμένα η κατανόηση του κόσμου με βοήθησε να απομακρύνω τα επίπεδα όσων είναι ανούσια για τη ζωγραφική εικόνα. Όμως η πραγματική αποκάλυψη ήρθε όταν άρχισα να ζωγραφίζω σε μη προετοιμασμένο καμβά. Πριν ζωγράφιζα σε καμβά με γκέσο και πάντα είχα την αίσθηση πως οι λευκές επιφάνειες έπρεπε να γεμίσουν – ήταν σαν ένα αρνητικό κενό. Αλλά ο ανεπεξέργαστος καμβάς μου έδινε την αίσθηση ενός θετικού κενού με την έννοια ότι ήταν ήδη κάτι προτού αρχίσω να δουλεύω πάνω σε αυτό. Επομένως ο ανεπεξέργαστος καμβάς λειτουργεί ως ο χώρος ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία μου.

Για παράδειγμα στη σειρά έργων "What Utopia" εξετάζω το πώς θα μπορούσα να κατασκευάσω το σύμπαν μου με ένα πιο πρακτικό τρόπο ενώ ταυτόχρονα σκέφτομαι την ιδέα της Ουτοπίας. Στη σειρά έργων  “Spatial Inception” αυτό είναι πιο ασαφές.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed

Ε.Ζ. Η ‘διαφάνεια’ φαίνεται να αποτελεί ένα βασικό στοιχείο της δουλειάς σου, για ποιο λόγο;

Η διαφάνεια για εμένα έχει να κάνει με τη φαντασία. Η φαντασία είναι η προβολή των επιθυμιών μας στην πραγματικότητα. Και ενώ δεν υπάρχει παρά μόνο ως νοητική προβολή ωστόσο φαίνεται πραγματική και με ουσία. Επομένως χρησιμοποιώ διαφανείς στρώσεις στη δουλειά μου προκειμένου να διερευνήσω αυτό το παράδοξο της ύπαρξης και μη ύπαρξης, της ψευδαίσθησης που ταυτόχρονα υπονομεύει την ψευδαίσθηση, του να φαίνεται αληθινό και ταυτόχρονα όχι.

Ε.Ζ. Κοιτάζοντας τα έργα σου αποκτά κανείς την αίσθηση πως πρόκειται για ζωγραφικές στιγμές μιας εν εξελίξει διαδικασίας. Τι είδους διαδικασία είναι αυτή; είναι μία διαδικασία οικοδόμησης ή αποδόμησης;

Βλέπω τους πίνακές μου σαν σχέδια, μια στιγμή καθαρότητας ενώ την ίδια στιγμή είναι ασταθή και φευγαλέα. Η παλαιότερη δουλειά μου, γύρω στο 2011, είχε να κάνει περισσότερο με τη ζωγραφική της υπάρχουσας αρχιτεκτονικής. Παρόλο που βασιζόταν στην αναπαράσταση εστίαζε στην απλοποίηση των χώρων αφήνοντας έξω όσα δεν είχαν ενδιαφέρον όπως ένας διακόπτης, μία καρέκλα, οτιδήποτε θα μπορούσε να αποτελέσει μια ένδειξη κλίμακας. Με τον τρόπο αυτό μπορούσα να μεταμορφώσω τον χώρο σε κάτι ικανό να διεγείρει τη φαντασία μου.

Στην πιο πρόσφατη δουλειά μου έχω κάνει σμίκρυνση αφήνοντας τον εσωτερικό χώρο και εστιάζοντας στον εξωτερικό χώρο, στον όγκο... Αυτό απλούστευσε τα πράγματα καθώς μου επέτρεψε να ενεργοποιήσω τη φαντασία μου με τέτοιο τρόπο που να μπορώ να κατασκευάσω δίχως να πρέπει να υπολογίζω κάθε φορά πτυχές καθοριστικές για την αρχιτεκτονική όπως η βαρύτητα και η ύλη. Στη νέα μου δουλειά νιώθω ελέυθερος να ορίσω τους κανόνες, αυτό είναι το δικό μου σύμπαν και εγώ είμαι ο αρχιτέκτονας.

Ε.Ζ. Ποιες είναι οι προσδοκίες/φιλοδοξίες που έχεις για τη δουλειά σου σε σχέση με την επίδραση που έχει στο κοινό και την υποδοχή της από αυτό;

Ο χρόνος θα δείξει.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed  src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed(466).jpg

Ε.Ζ. Ζούμε σε ταραχώδεις καιρούς. Πιστεύεις πως οι καλλιτέχνες πρέπει να παίρνουν θέση και επι πλέον να ασχολούνται και να ανακινούν κοινωνικά ζητήματα μέσω της δουλειάς τους ή να κρατούν μία μακρινή και ουδέτερη στάση;

Κάθε εποχή είναι ταραχώδης. Δίχως να μειώνει τον ζήλο και την απογοήτευση της πάλης πολλών ανθρώπων ο Paul Simon εύστοχα έδωσε σε ένα τραγούδι του τον τίτλο « Το ταβάνι ενός ανθρώπου είναι το πάτωμα κάποιου άλλου». Αλλά αυτή είναι μια περίπλοκη ερώτηση που ουσιαστικά έχει να κάνει με το ποιο ρόλο παίζει η τέχνη στη σύγχρονη κοινωνία. Είναι ξεκάθαρο πως ζούμε σε δυτικές καταναλωτικές κοινωνίες. Μια μαλθακή, εγωκεντρικά ωθούμενη μαζική κατανάλωση προιόντων και πληροφοριών εξιδανικεύει την ιδιοτέλεια και την καμουφλάρει καθώς καταλύει τις κοινωνικές δομές και τους οικονομικούς φραγμούς. Δημιουργώντας την αντίληψη και τη δικαιολόγηση όλων εκείνων που στην πραγματικότητα είναι ανεπίτρεπτα. Οι άνθρωποι που πλήττονται από αυτό δεν είναι όσοι μπορούν να συμμετέχουν σε αυτή την ‘κατασκευή’ αλλά εκείνοι που αφήνονται πίσω, οι άνθρωποι που δεν έχουν τα μέσα να συμμετέχουν σε αυτή τη φάρσα. Οι άνθρωποι που εξιδανικεύουν την κατασκευή αλλά δεν μπορούν να συμμετέχουν σε αυτή.

Τότε μόνο θεωρείσαι πολύτιμο μέλος της κοινωνίας όταν προσαρμόζεσαι στις κοινωνικές προσδοκίες.

Ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας μειώνεται και εξευτελίζεται και μόνο όταν καταφέρει να υποταχθεί κερδίζει τη θεωρούμενη ως αυτοεκτίμησή του. Πρόκειται για έναν απερίγραπτο παραλογισμό που ευνοεί όσους κινούνται σε ανώτερα στρώματα και εξευτελίζει τους ευάλωτους τοποθετώντας τους σε μια θέση προσδοκίας δίχως τα μέσα και τα εργαλεία για να συμμετέχουν σε αυτή την ψευδαίσθηση.

Αποδεχόμενοι πως έτσι έχουν τα πράγματα τότε η λειτουργία των τεχνών θα πρέπει να είναι πολιτική, να προκαλεί το κατεστημένο, να κρατάει ένα καθρέφτη απέναντι στην κοινωνία – με τον τρόπο που ουσιαστικά ο Πλάτωνας εξήγησε τον ρόλο του φιλοσόφου.

Αλλά πολιτική τέχνη δε σημαίνει μόνο την τέχνη που ασκεί κριτική σε πολιτικές ιδεολογίες, που χρησιμοποιείται από κινήματα για ενίσχυση πολιτικών ιδεωδών όπως το πόστερ “Hope” του Shepard Fairey που έγινε το πόστερ της προεκλογικής εκστρατείας του Ομπάμα...

Θεωρώ πως η πολιτική τέχνη είναι εφήμερη, όπως π.χ. το επόμενο iPhone – εξυπηρετεί έναν σκοπό για λίγο και μετά μεταμορφώνεται, λειτουργεί μέσα σε ένα ιστορικό πλαίσιο αλλά όχι πια ως πολιτική τέχνη.

Επομένως η τέχνη μπορεί να είναι πολιτική, μπορεί να σχολιάζει την κοινωνία, μπορεί επίσης να είναι ουδέτερη, μπορεί να είναι οτιδήποτε.

Η αξία/σκοπός ενός έργου τέχνης δεν καθορίζεται από τον δημιουργό αλλά από την επίδραση/επιρροή του στο κοινό/καταναλωτή.

Πολλοί άνθρωποι έχουν δακρύσει μπροστά σε έναν Ρόθκο. Δεν είναι η μεγαλύτερη αρετή ενός έργου τέχνης το να αποδομεί κοινωνικές ιεραρχίες, να είναι προσωπικό, να ξυπνά την ανάγκη ενδοσκόπησης... Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να σχεδιαστεί. Ο καθένας αντιδρά διαφορετικά. Είναι η διάρκεια ενός έργου τέχνης που του δίνει αξία, που το κάνει να ξεχωρίζει.

Αυτό πιστεύω πως πρέπει να κάνει η τέχνη. Οι άνθρωποι να στέκονται ακίνητοι, να αποστασιοποιούνται από την κοινωνία έστω και για λίγο, να είναι άνθρωποι όχι πιόνια στο παιχνίδι των προσδοκιών και των αυτο-προβολών. Αυτό θα πρέπει να κάνει η τέχνη. Και τούτο ξεπερνάει κάθε στυλ, κίνημα ή φόρμα.

Στη δουλειά μου θέλω να ενεργοποιήσω τον θεατή και αν με κάποιο τρόπο επιτύχω σε αυτό τότε κινούμαι στη σωστή κατεύθυνση.

src=http://www.artsandthecity.gr/cm/ckfinder/userfiles/images/unnamed

Ε.Ζ. Είμαστε θεατές μιας τεράστιας ανάπτυξης στον κόσμο της τέχνης.

Ποια είναι τα συναισθήματα και οι σκέψεις σου σχετικά με το εμπορικό κομμάτι του κόσμου της τέχνης – γκαλερι, φουάρ, συλλέκτες, εμπόρους τέχνης, επιμελητές-stars, μπιενάλε, ιδρύματα τέχνης... ;

Η αγορά τέχνης πράγματι αναπτύσσεται πάλι αλλά νομίζω ότι το κομμάτι που πραγματικά έχει ενδιαφέρον είναι η διαδικτυακή αγορά τέχνης - εάν θα μας έδινε τη δυνατότητα να εκδημοκρατίσουμε την αγορά τέχνης τότε αυτός θα ήταν ο δρόμος να ακολουθήσουμε, τόσο ο εκκολαπτόμενος συλλέκτης όσο και ο καλλιτέχνης. Θα το αποκαλούσα ως τη χειραφέτηση του καλλιτέχνη. Παρόλα αυτά η ιερχία είναι ακόμη εδώ, δεν είμαι σίγουρος αν αυτό θα αλλάξει ποτέ αλλά το γεγονός πως ένα μεγάλο μέρος των καλλιτέχνων μπορεί να ξεκινήσει να ζει από τη δουλειά του χάρη στο μεγάλο κοινό στο οποίο μπορεί να απευθυνθεί – αυτό είναι κάτι εξαιρετικό.

Ε.Ζ. Θα μπορούσες να συμπληρώσεις αυθόρμητα και σύντομα τα παρακάτω;

 

        Your color:                 Oxidized copper

        Your music/song:      Old Number 7 by The devil makes three

        Your book:                 The Castel by Franz Kafka

        Your movie:               Mommy from the director Xavier Dolan

        Your artist:                 Julie Mehretu

        Your work of art:     The Pier by Piet Mondrian

        Your dream:              Exploring my reality

        Your worry:               Losing my grasp on reality

        Your passion:            Architectural form

 

Daniel Mullen, http://daniel-mullen.com

 

Μίλησε στην Ελενη Ζυμαράκη Τζώρτζη