Πορτραίτα: Alexandre Dumas

Ένας συγγραφέας που συγκαταλέγεται ανάμεσα στους μεγάλους κλασικούς και έχει χαρίσει στο αναγνωστικό κοινό έργα διαχρονικά κι αναλλοίωτα στον χρόνο – αυτός είναι ο Αλέξανδρος Δουμάς ο πρεσβύτερος.

 

Ο Δουμάς Νταβί ντε λα Πελετιέρ γεννήθηκε στις 24 Ιουλίου 1802 στο χωριό Βιγιέρ-Κοτρέ, στην επαρχία της Πικαρδίας, στη Γαλλία. Οι παππούδες του ήταν ένας Γάλλος ευγενής και μια σκλάβα Αφρο-Καραϊβικής καταγωγής και ο πατέρας του ο εξώγαμος Θωμάς Αλέξανδρος Δουμάς, ο οποίος πέθανε όταν ο γιος του ήταν μόλις έξι χρόνων. Στη συνέχεια, η μητέρα του εμπιστεύτηκε τη μόρφωση του γιου της στον παπά του χωριού, όμως ο μικρός έδειχνε να ενδιαφέρεται περισσότερο για το παιχνίδι παρά για τα μαθήματα. Διέθετε όμως έναν εξαιρετικό γραφικό χαρακτήρα, έτσι σε ηλικία μόλις δώδεκα ετών έπιασε δουλειά ως αντιγραφέας στο γραφείο του Δούκα της Ορλεάνης.

            Θέλοντας να αυξήσει το εισόδημά του, ο νεαρός Δουμάς μετακόμισε στο Παρίσι το 1822 και άρχισε να γράφει άρθρα για περιοδικά και έργα για το θέατρο. Το στυλ του άρεσε στο παρισινό κοινό και το 1825 κέρδισε τα πρώτα του χρήματα ως θεατρικός συγγραφέας. Παράλληλα, κυκλοφορούσε με άνεση στους καλλιτεχνικούς κύκλους και γνωρίστηκε με προσωπικότητες όπως ο Λαμαρτίν κι ο Ουγκό. Μετέφερε τον ρομαντισμό στο θέατρο και έδωσε στο μυθιστόρημα μια μορφή λαϊκής τέχνης, που συνάρπαζε το κοινό του.

Όταν το κίνημα του ρομαντισμού άρχισε να παρακμάζει και τα θεατρικά έργα να έρχονται σε δεύτερη μοίρα στις προτιμήσεις του κοινού, ο Δουμάς δοκίμασε γράψει ιστορικό μυθιστόρημα. Οι «Τρεις Σωματοφύλακες» κι ο «Κόμης Μοντεκρίστο» ήταν τα έργα που τον έκαναν ευρύτερα γνωστό. Όμως οι κριτικοί δεν του χαρίστηκαν ποτέ, ενώ οι συντηρητικές φυλλάδες και οι κλασικοί συγγραφείς τον κατηγορούσαν για λογοκλοπή, άκρατο μιμητισμό και χρήση ενός απρόσεκτου, γεμάτου συντακτικά λάθη ύφους. Δεν ίσχυε φυσικά τίποτε απ’ όλα αυτά, απλά η επιτυχία του προκαλούσε κι έθρεφε τον φθόνο τους. Εκείνος όμως δε θύμωνε, αντίθετα παραδεχόταν ανοιχτά πως είχε συνεργάτες στο έργο του, τους οποίους κατά καιρούς κατονόμαζε δημόσια –  όπως τον φιλόλογο Αύγουστο Μακέ, αν και το όνομά του επισήμως δεν εμφανίστηκε ποτέ σε κάποιο έργο του Δουμά.

 Ο Δουμάς ήταν μια προσωπικότητα πληθωρική σε όλες τις εκφάνσεις της. Στο έργο του, αλλά και στην καθημερινότητά του. Έκανε μια τρυφηλή ζωή, ξόδευε πολλά λεφτά, είχε αμέτρητες ερωμένες και παρέες. Παντρεύτηκε την ηθοποιό Ίντα Φεριέ το 1840, όμως συνέχιζε να έχει εξωσυζυγικές σχέσεις, από τις οποίες απέκτησε πολλά παιδιά – επισήμως είχε αναγνωρίσει τέσσερα. Ένα από αυτά ήταν ο Αλέξανδρος Δουμάς ο νεότερος, που ασχολήθηκε επίσης με τη συγγραφή.

Το 1851 αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Γαλλία προκειμένου να αποφύγει τους πιστωτές του, οι οποίοι είχαν ήδη κατασχέσει το μέγαρο και το θέατρό του, και κατέφυγε στις Βρυξέλλες. Επέστρεψε στο Παρίσι ένα μικρό διάστημα, όπου ίδρυσε μια εφημερίδα, που ονόμασε «Ο σωματοφύλακας». Όμως πολύ σύντομα η εφημερίδα χρεοκόπησε και ο ίδιος έφυγε ξανά, για τη Ρωσία και την Ιταλία αυτή τη φορά. Όντας ένθερμος φιλέλληνας, πέρασε και από την Ελλάδα τον Φεβρουάριου του 1859, καθώς επέστρεφε από ένα ταξίδι στη Ρωσία.

Πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του κοντά στον γιο του και πέθανε από εγκεφαλικό στις 5 Δεκεμβρίου 1870. Αρχικά τάφηκε στο χωριό όπου γεννήθηκε, όμως το 2002 ο τάφος του μεταφέρθηκε στο Πάνθεον του Παρισιού, όπου βρίσκονται θαμμένες οι σημαντικότερες προσωπικότητες της Γαλλίας, και βρίσκεται ανάμεσα σ’ αυτούς των Εμίλ Ζολά και Βικτόρ Ουγκό. Η έπαυλή του, το «Σατό Μοντεκρίστο», σήμερα λειτουργεί ως μουσείο.

Ο όρος ‘πολυγραφότατος’ μοιάζει φτωχός για να περιγράψει το συνολικό έργο του Δουμά. Προσεγγιστικά, έγραψε 257 τόμους με μυθιστορήματα, 22 τόμους με ταξιδιωτικά κείμενα και απομνημονεύματα και 90 θεατρικά έργα. Το χρώμα και το ύφος των έργων του, η ατμόσφαιρα που τα διαποτίζει, η απλότητα των χαρακτήρων, που τους κάνει οικείους στα αναγνωστικά μάτια, το πάθος της γραφής του αποτελούν χαρακτηριστικά που κάνουν τα γραπτά του αγαπητά και διαχρονικά ανεξαρτήτως εποχής. Είχε το σπουδαίο χάρισμα να δημιουργεί μια ιστορία από την παραμικρή αφορμή και να μετατρέπει ακόμα και το πιο ασήμαντο γεγονός σε ένα ολοκληρωμένο μυθιστόρημα. Η φαντασία του φαινόταν να μην στερεύει ποτέ και μπορούσε να γράψει ένα έργο σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.

Στην Ελλάδα έχουν κυκλοφορήσει αρκετά έργα του από διάφορους εκδοτικούς οίκους.

 

 

Τα έργα του:

  • Kean ou Desordre et genie  (Κην ή Αταξία και μεγαλοφυία, 1836)
  • Quinze jours au Sinai  (Δεκαπέντε μέρες στο Σινά, 1839)
  • Acté  (Ακτή, 1839)
  • Le trois Mousquetaires  (Οι τρεις Σωματοφύλακες, 1844)
  • Les frères Corses  (Οι Κορσικανοί αδελφοί, 1844)
  • Histoire d’un casse-noisette  (Ιστορία ενός καρυοθραύστη, 1844)
  • Vingt ans aprés  (Μετά είκοσι έτη, 1845)
  • La reine Margot  (Η βασίλισσα Μαργκό, 1845)
  • Le comte de Monte-Cristo  (Ο κόμης Μοντεχρίστο, 1845-1846)
  • Le vicomte de Bragelonne ou Dix ans plus tard  (Ο υποκόμης της Βραζελόνης ή Μετά δέκα έτη, 1847)
  • L’ homme au masque de fer (Ο άνθρωπος με τη σιδερένια μάσκα, 1847)
  • La tulipe noire  (Η μαύρη τουλίπα, 1850)
  • Cesar  (Ιούλιος Καίσαρας, 1856)
  • Les compagnons de Jéhu  (Οι οπαδοί του Ιησού, 1857)
  • Ammalat beg  (Άμμαλατ μπέης, 1859)
  • Ali Pacha  (Αλή Πασάς, 1862)
  • Robin Hood le proscrit (Ο Ρομπέν των Δασών, 1863)
  • La neige du mont Chakh-Dague  (Το χιόνι στο Σαχ-Νταγ, 1863)
  • Mon petite dictionnaire de cuisine  (Περί ορέξεως, 1882)
  • Le roman de Violette  (Η ιστορία της Βιολέτας, 1883)

 

Χρύσα Βασιλείου