Η Κλαίρη Θεοδώρου μιλά για το νέο βιβλίο της «Άλικες Σιωπές»

Η Κλαίρη Θεοδώρου μιλά για το νέο βιβλίο της «Άλικες Σιωπές»

Γεννημένη στην Ελλάδα και μεγαλωμένη στην Γερμανία, η Κλαίρη Θεοδώρου  είναι εκπαιδευτικός, φωτογράφος και συγγραφέας.

Η τρίτη της ιδιότητα είναι η αιτία της σημερινής μας συζήτησης και αφορμή στάθηκε το νέο της βιβλίο «Άλικες Σιωπές» που κυκλοφόρησε μόλις πριν ένα μήνα από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Πως εμπνευστήκατε τον τίτλο;

O τίτλος αναδύθηκε μέσα μου προς το τέλος του βιβλίου, όταν το παρελθόν – που έχει κάνει πολύ κόπο να αφήσει πίσω της η Ηλέκτρα η πρωταγωνίστρια της ιστορίας - χτυπά την πόρτα της, με τη μορφή κατακόκκινων τετράγωνων φακέλων. Και, καθότι οι «σιωπές» της Ηλέκτρας έπαιξαν εξαρχής καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας, ξαφνικά συνειδητοποίησα πως αυτές είχαν και απόχρωση και μάλιστα άλικη. Άλλες φορές κατακόκκινη σαν εκείνη των φακέλων, άλλες σκούρα και άλλες σχεδόν ροζ, ανάλογα με τα όσα αυτές αντιπροσώπευαν.

Πως αποφασίσατε να ασχοληθείτε με μία ιστορία με τέτοιο πολιτικο-ιστορικό υπόβαθρο, για μία δύσκολη περίοδο της χώρας μας;

Με θύμωνε πάντα, από τότε που ήμουν μαθήτρια ακόμα και αργότερα καθηγήτρια, το γεγονός πως τα διδακτικά εγχειρίδια της Νεότερης Ιστορίας έφταναν μέχρι ένα πολύ συγκεκριμένο σημείο, μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δηλαδή, ο οποίος μάλιστα τις περισσότερες φορές διδασκόταν επιγραμματικά. Ένιωθα λοιπόν πως σκόπιμα και απόλυτα συνειδητά έμενε απέξω ένα ζωτικό κομμάτι της ιστορίας μας και του ποιοι είμαστε σήμερα, αφού το παρελθόν μας καθορίζει σε μεγάλο βαθμό. Αντιλαμβανόμουν βέβαια παράλληλα και τη δυσκολία του όλου εγχειρήματος: οι σχετικές μνήμες εξακολουθούν να είναι πολύ νωπές, οι μαρτυρίες και οι πληροφορίες των πηγών αντικρουόμενες και η αλήθεια πολύ χειρότερη απ’ ότι έχει τολμήσει ποτέ να φανταστεί κανείς. Ξεκίνησα λοιπόν τη συγγραφή του βιβλίου αυτού πιο πολύ ως ένα προσωπικό στοίχημα. Ήθελα να μάθω εγώ η ίδια πρώτα και στη συνέχεια να μεταδώσω το κλίμα της εποχής εκείνης μέσω μιας ιστορίας που δείχνει τον διχασμό και την πόλωση, ακόμα και στα πλαίσια της ίδιας της οικογένειας. Λένε ότι τότε σκότωνε ο αδερφός τον αδερφό του. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ πιο ζοφερή. Σκότωνε ο καθένας το είναι του, αυτό που τον καθιστούσε άνθρωπο. Πρόδιδε τις αρχές του, ξερίζωνε την ψυχή του, αφάνιζε ακόμα και τα ίδια τα παιδιά του.

Πόσο καιρό κράτησε η έρευνά σας για τη νεότερη ιστορία της Ελλάδας; Τι σας δυσκόλεψε περισσότερο;

Η ιστορική έρευνα για το βιβλίο αυτό ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2016 και συνεχίζεται ακόμα και σήμερα, αφού και το επόμενο βιβλίο μου θα είναι στην ουσία η αυτόνομη και αυτοτελής συνέχεια των Άλικων Σιωπών, καθώς πραγματεύεται τη ζωή των δίδυμων κοριτσιών της Ηλέκτρας και του Δημήτρη που έχουν χαθεί και μεταξύ τους και από τους γονείς τους στη δίνη του Εμφυλίου. Με δυσκόλεψε ιδιαίτερα τόσο ο όγκος των σχετικών πηγών και μαρτυριών, όσο και το γεγονός πως αυτές ήταν τις περισσότερες φορές αντιφατικές και αντικρουόμενες μεταξύ τους, ιδίως όσον αφορά στην περίοδο του Εμφυλίου, ανάλογα πάντα με την πολιτική τους απόχρωση. Αυτό όμως που θα έλεγα ότι έχει αποτυπωθεί μέσα μου μετά απ’ όλη αυτή την έρευνα είναι ο φόβος: για το πού μπορεί να φτάσει το μίσος, η εμπάθεια και ο φανατισμός του ανθρώπου υπό συγκεκριμένες, όχι και τόσο απίθανες, συνθήκες. 

Πως έγινε η επιλογή της πόλης της Θεσσαλονίκης;

Η Θεσσαλονίκη είναι μία πόλη που έχει ιδιαίτερη θέση στην καρδιά μου. Είναι άλλωστε ο τόπος καταγωγής της μητέρας μου και την έχω επισκεφτεί πάμπολλες φορές. Ο συγκεκριμένος τόπος έχει για μένα κάτι μαγικό, κάτι που με έλκει απόλυτα και ολοκληρωτικά, χωρίς να μπορώ πάντα να το εξηγήσω, μια ενέργεια που με κατακλύζει ολόκληρη όποτε βρίσκομαι εκεί. Αναζητούσα πάντα βιβλία που αναφέρονται στη Θεσσαλονίκη ως αναγνώστρια και πλέον – απ’ ότι φαίνεται - την αναζητώ και στις γραφές μου ως συγγραφέας.

Έχετε κάποιον χαρακτήρα στο βιβλίο που να του έχετε ιδιαίτερη αδυναμία;

Αγάπησα έναν αμφιλεγόμενο ήρωα του βιβλίου, τον Ισίδωρο. Κάποιον που ξεκινά ως ιδιαίτερα αντιπαθητική μορφή και καταλήγει, για μένα τουλάχιστον, σε αυτόν που ξέρει να αγαπά αληθινά και να θυσιάζει τα πάντα στο βωμό της αγάπης του αυτής όσο κανένας άλλος. Είναι ένας άνθρωπος με ανοιχτό μυαλό, σπάνια οξυδέρκεια και καλοσύνη και έχει την τόσο δυσεύρετη ικανότητα τού να αναγνωρίζει τα λάθη του. Διακρίνεται από μεγαλείο ψυχής, αγαπά για πάντα και αληθινά  και είναι πρόθυμος να συγχωρήσει και να διαγράψει, αυτά που λίγοι θα μπορούσαν να συγχωρήσουν.

Ακολουθείτε κάποιο συγκεκριμένο «τελετουργικό» όταν γράφετε;

Μου αρέσει ιδιαίτερα να γράφω στο εξοχικό μου, δίπλα σε ένα μεγάλο παράθυρο με θέα το Αιγαίο, αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν μπορώ να γράψω και σε άλλα μέρη. Γιατί βυθίζομαι τόσο πολύ στον κόσμο της ιστορίας μου που δεν με νοιάζει πλέον καθόλου το τι συμβαίνει γύρω μου.

Τι να περιμένουμε στο επόμενο βιβλίο; Το έχετε σκεφτεί ή έχετε ξεκινήσει τη συγγραφή του;

Έχω ήδη ολοκληρώσει το επόμενο βιβλίο μου και, όπως ανέφερα και πριν, είναι άμεσα συνδεδεμένο με τις «Άλικες Σιωπές», παρόλο που μπορεί να διαβαστούν και ανεξάρτητα το ένα από το άλλο, αφού δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση προϋπόθεση η ανάγνωση του πρώτου για την κατανόηση του δεύτερου. Το νέο βιβλίο πραγματεύεται τις παράλληλες ζωές των δίδυμων κοριτσιών της Ηλέκτρας και του Δημήτρη, στη Θεσσαλονίκη, στη Ρουμανία και αργότερα στην Αμερική, στην Αστόρια της Νέας Υόρκης.

 

Μίλησε στη Φαλίντα Παναγιωτίδη